In nieuwjaarstoespraak burgemeester Veenendaal: van tragische zaken tot uitkijken naar herdenking

VEENENDAAL - ‘’Veenendaal heeft echt een steeds levendiger centrum waar winkeliers de bezoekersaantallen en omzetten zien toenemen. Een centrum dat steeds veiliger en schoner wordt, ook blijkens de 3e KVO-ster die dit jaar werd behaald en de 2e plek bij de verkiezing schoonste winkelgebied van Nederland.’’ Dat onder meer sprak burgemeester Wouter Kolff dinsdagavond in zijn terugblik op 2016. Dat deed hij tijdens de Nieuwjaarsbijeenkomst op het gemeentehuis.

Triest

Kolff keek terug op de belangrijkste gebeurtenissen van 2016 in Veenendaal. Hij begon met trieste zaken. ‘’Het meest ingrijpend zijn de dieptepunten die mensen persoonlijk raken. Inwoners van Veenendaal. Onze plaatsgenoten. Zo begon het jaar in de nacht van oud en nieuw met een tragische flatbrand waarbij een inwoner het leven liet, ondanks de heldhaftige poging van de 16-jarige Mustafa hem te redden. Verder zal iedereen het tragische ongeval bij de Grift op 1 augustus waarbij een 5-jarig jongetje verdronk. Een week later bezocht ik zijn familie. Ook sprak ik enkele weken geleden uitgebreid met de vader van een 15-jarige inwoonster die zelfmoord had gepleegd.’’

Vrolijk

Er waren ook vrolijke momenten: in maart was de 17-miljoenste inwoner van Nederland de Veenendaalse baby Arda, de 17-jarige Thomas Lijten opende zijn ijssalon, Veenendaal werd Fairtrade-gemeente, de 2e fase Brouwerspoort en het 2e deel van de gracht werden opgeleverd en Veenendaler Klaas van Kruistum werd bekend als de Mol van het tv-programma ‘Wie is de Mol?’.

Herdenking

Kolff ging ook in op het herdenkingsjaar Gilbert van Schoonbeke: ‘’2019 zal het 500^ste geboortejaar zijn van Gilbert van Schoonbeke, die wordt beschouwd als één van de stichters van Veenendaal met zijn turfwinning. Tevens mag hij worden beschouwd als een belangrijk ontwikkelaar van het Antwerpen. Ín december ging ik met 15 Veenendalers naar Antwerpen voor onder meer een ontmoeting met de burgemeester en schepenen.

Wij hebben daar kennisgemaakt, ideeën over Gilbert van Schoonbeke uitgewisseld en de basis gelegd voor een vriendschapsjaar tussen Antwerpen en Veenendaal in 2019. In de eerste helft van komend jaar zal het Antwerpse stadsbestuur Veenendaal vereren met een bezoek.’’

Té verwend?

‘Burgemeester Kolff had aan het einde van zijn nieuwjaarstoespraak nog een persoonlijke beschouwing, iets waar lessen uit te trekken zijn: ‘’Afgelopen zomer waren Mariëlle en ik in Afrika en daar zagen we hoe gelukkig de mensen zijn met bijna niets.

In Nederland lijkt de onvrede van mensen echter toe te nemen naarmate de welvaart en zelfs de veiligheid groeit. Heel vreemd. Zijn we met z’n allen niet een beetje verwend geworden? En zijn we nog weerbaar genoeg om af en toe een tegenslag op te vangen? In mei komend jaar hoopt onze oudste inwoonster 110 jaar oud te worden.

Met haar voerde ik eerder mooie gesprekken over Veenendaal in de 1e wereldoorlog toen we in Nederland bijna letterlijk struikelden over de vluchtelingen. En afgelopen november mocht ik Betty Bausch ridderen, een verzetsheldin die haar man op jonge leeftijd door een Duitse fusillade aan de rand van Veenendaal verloor en nu, op 97-jarige leeftijd nog steeds de wereld over reist om de jeugd te vertellen wat verdrukking en discriminatie is. Ik denk dat we van deze twee dames nog veel kunnen leren!’’

Letterlijke tekst

Onderstaand de letterlijke tekst van zijn toespraak:

‘’Dames en heren, heel hartelijk welkom bij de Nieuwjaarsbijeenkomst in ons gemeentehuis. Fijn dat u hier met zovelen naartoe bent gekomen. Veel dank aan onze stadsdichter Joyce Willemse en de jonge Veenendaalse pianiste Joanne van de Lustgraaf van wie u zojuist hebt kunnen genieten. Na mijn toespraak kunt u luisteren naar het Vocaal ensemble Oase, een Veens kinderkoor. Mooi om op deze manier een podium te bieden aan jong lokaal talent. We hebben de Kerstdagen achter ons gelaten en het nieuwe jaar 2017 is begonnen. Uiteraard werd ook in Veenendaal oud en nieuw gevierd. Het interieur van gymzaal Zuiderkruis ging door brandstichting verloren, evenals 1 auto. Gelukkig is de viering verder zonder noemenswaardige problemen verlopen en was de sfeer in de horeca gezellig. Voor de vijfde keer mag ik als uw burgemeester een nieuwjaarstoespraak houden waarin we terugkijken naar het afgelopen jaar en vooruitkijken naar het komende. Veenendaal is een tamelijk veilig stukje grond in een vreemde en soms bizarre wereld. Hierover later meer. Eerst kijken we terug naar Veenendaal in 2016. 

Dames en heren, Veenendaal mag terugkijken op een mooi jaar met vele activiteiten en evenementen die onze gemeente kenmerken en levendig maken. Zoals ieder jaar kende ook 2016 hoogte- en dieptepunten. Een paar dieptepunten kan ik hier niet onvermeld laten. Het meest ingrijpend zijn de dieptepunten die mensen persoonlijk raken. Inwoners van Veenendaal. Onze plaatsgenoten. Zo begon het jaar in de nacht van oud en nieuw met een tragische flatbrand waarbij een inwoner het leven liet, ondanks de heldhaftige poging van de 16-jarige Mustafa hem te redden. Verder zal iedereen het tragische ongeval bij de Grift op 1 augustus van het afgelopen jaar herinneren waarbij een 5-jarig jongetje verdronk. Een week later bezocht ik zijn familie. En ondanks dat het verdriet groot is, is ook de dankbaarheid groot aan de omstanders die geprobeerd hebben hem en zijn 6-jarige vriendje te redden. Ook sprak ik enkele weken geleden uitgebreid met de vader van een 15-jarige inwoonster die zelfmoord had gepleegd. Een afschuwelijke gebeurtenis. En toch is het bij zo’n ontmoeting altijd mooi om te horen hoe tevreden nabestaanden zijn over onze hulpdiensten. Wat mij betreft verdienen de mannen en vrouwen van onze politie, brandweer en ambulancedienst een grote pluim en veel respect voor al hun goede en vaak moeilijke werk in 2016. 

Gelukkig was 2016 ook een jaar met veel hoogtepunten. Zo werd in maart de 17 miljoenste inwoner van Nederland geboren en volgens de doorgaans goed geïnformeerde krant De Gelderlander betrof dat de Veenendaalse baby Arda. Reden voor een bezoekje en het overhandigen van een toepasselijk cadeautje. In diezelfde maand opende de 17-jarige Thomas Lijten zijn inmiddels zeer succesvolle ijssalon bij het stadsstrand. Hij zorgde ervoor dat de gemeente het horeca-beleid vereenvoudigde en de leeftijdsgrens voor dagzaken schrapte. Het mag een teken zijn van een ondernemende gemeente, maar Thomas mag op zijn beurt een voorbeeld zijn voor anderen (jong en oud) die in ons bruisende centrum willen ondernemen. Overigens heeft Veenendaal echt een steeds levendiger centrum waar winkeliers de bezoekersaantallen en omzetten zien toenemen. Een centrum dat steeds veiliger en schoner wordt, ook blijkens de 3e KVO-ster die dit jaar werd behaald en de 2e plek bij de verkiezing schoonste winkelgebied van Nederland. Bij de verkiezing van beste binnensteden van Nederland steeg Veenendaal 3 plaatsen en eindigde als 8e. In maart gebeurde er overigens nog iets bijzonders: onze bekende plaatsgenoot Klaas van Kruistum bleek de Mol te zijn in het eveneens bekende en goed bekeken TV-programma “Wie is de Mol”. Toch ook een prestatie van formaat.

Enkele andere vermeldenswaardige zaken die onze gemeente betreffen: Veenendaal werd FairTrade-gemeente. Daarnaast gaat het financieel goed met Veenendaal; we hebben een structureel sluitende begroting en zijn zelfs in staat wat reserves aan te vullen. Verder is Veenendaal één van de eerste gemeenten met een dementie-vriendelijke wijk, waarbij professionals, inwoners, gemeente, ondernemers en instellingen de handen ineen slaan om dementie onder de aandacht te brengen en de omgeving goed aan te passen op demente inwoners.

Er wordt in Veenendaal driftig gebouwd. Zo is de 2e fase van Brouwerspoort en het tweede deel van de gracht  in het afgelopen jaar opgeleverd. Het tweede deelgebied in Veenendaal-Oost (Veenderij) is deels bouwrijp gemaakt en daar is inmiddels al met groot succes begonnen met de verkoop van de bouwkavels. Verder worden er momenteel tientallen zogeheten nul-op-de-meter woningen gebouwd in het Stationskwartier. Deze passen uitstekend in de duurzaamheidsambities van Veenendaal, evenals de modernere en succesvolle wijze van afvalinzameling.

Dit jaar kwam ook het convenant Taskforce Ondernemend Veenendaal tot stand waarbij de gemeente, BKV, de Coöperatieve Verenigingen, Winkelstad, ICT-Valley, ZZP-Valley en onderwijsinstellingen de krachten bundelen om werkgelegenheid in Veenendaal te behouden en te versterken.

Dit jaar werd een innovatiefonds gestart waarmee ondernemers en culturele instellingen op elkaars snijvlak een duw in de rug kunnen krijgen bij de start van innovatieve projecten. Verder ging in september het nieuwe pop- en cultuurpodium Vlow van start. Op 1 december vierden we het feest van de Veenendaalse cultuur tijdens het cultuurbal waar het Ritmeester Veenzangers Mannenkoor de cultuurprijs 2016 won en Jacco van de Weerd werd uitgeroepen tot cultuurvrijwilliger van het jaar.

In juni werd het 450-jarig bestaan van de Oude Kerk op de Markt uitgebreid gevierd. Eind september ontving Jorik van Egdom de erepenning van Veenendaal aangezien hij in 1 jaar tijd 3 wereldtitels en een Europese titel wist te behalen in de triatlonsport. En in oktober werd Veenendaal vereerd met een bezoek van de burgemeester en een wethouder vanuit onze Tsjechische partnerstad Olomouc.

We hadden geweldige evenementen, zoals Klassiek aan de Grift, de wielerronde en de Triatlon. Nederland is al een vrijwilligersland, Veenendaal is zonder meer een vrijwilligersgemeente. Zonder de vele vrijwilligers waren tal van de genoemde en niet-genoemde activiteiten onmogelijk geweest en was de mate van zelfredzaamheid in onze samenleving vele malen kleiner. Graag dus nu een applaus voor al diegenen die zich op wat voor manier dan ook belangeloos inzetten voor een ander.

Het afgelopen jaar hebben de Veenendaalse gemeenteraad en het Veense college inhoudelijk weer belangrijke stappen gezet in besluitvorming die ons Veen ten goede komt. Gelukkig gaat dit meestal in een goede sfeer. Het debat in de raad is vaak levendig, maar duurt misschien af en toe net even een tikje te lang. Niet onvermeld kan hier echter blijven dat op 27 oktober alle 5 wethouders hun ontslag aanboden na een vertrouwensbreuk binnen het College. Samenwerking is altijd uitgangspunt, maar is niet altijd mogelijk. Hoewel veel mensen mij de afgelopen weken vroegen wat nu echt de oorzaak was en sommige media er tamelijk ongefundeerd op los speculeerden, is dit de eenvoudige maar pijnlijke waarheid. Eens in de vier jaar worden door gemeenteraden in bijna 400 gemeenten colleges neergezet die bestaan uit mensen met verschillende karakters, achtergronden, eigenschappen en capaciteiten. Vaak gaat dat goed, soms loopt dat stroef en een enkele keer gaat het gewoon niet langer. Zeker niet als onderling vertrouwen en bovenal een gevoel van veiligheid ontbreken. Ondanks dat deze politieke gebeurtenis een schaduw werpt op het najaar van 2016, ben ik ervan overtuigd dat het op 23 december jl. geïnstalleerde college er alles aan zal doen om Veenendaal goed te dienen en verder te helpen. Op de valreep van 2016 werd overigens nog bekend gemaakt dat Puck van Aart, raadslid voor de PvdA, werd verkozen tot Veens raadslid van het jaar. Van harte Puck!

Dames en heren, als 1-na laatste onderwerp in deze toespraak mag ik u een leuke en ook wel spannende aankondiging doen. Het jaar 2019 zal het 500ste geboortejaar zijn van Gilbert van Schoonbeke, die wordt beschouwd als één van de stichters van Veenendaal met zijn ondernemende geest op het gebied van turfwinning. Tevens mag hij worden beschouwd als een belangrijk ontwikkelaar van het Antwerpen zoals dat vandaag de dag nog steeds bestaat. Reden voor Antwerpen om in 2019 veel aandacht te schenken aan Gilbert.  Afgelopen 9 december ben ik, op initiatief van het Stadslab Veenendaal, met 15 Veenendalers uit allerlei hoeken van onze gemeenschap, afgereisd naar Antwerpen, o.a. voor een ontmoeting met de burgemeester en schepenen van Antwerpen. Wij hebben daar kennisgemaakt, kennis en ideeën over Gilbert van Schoonbeke uitgewisseld en de basis gelegd voor een vriendschapsjaar tussen Antwerpen en Veenendaal in 2019. In de eerste helft van komend jaar zal het Antwerpse stadsbestuur Veenendaal vereren met een weder bezoek en zullen we de plannen voor 2019 verder ontwikkelen. Wat mij betreft is vandaag de officiële lancering van iets wat heel leuk en groots kan worden en waar iedereen, van scholier tot ondernemer plezier aan kan beleven: het Gilbert van Schoonbekejaar in Antwerpen en Veenendaal in 2019! Veel dank aan ons Stadslab tot zover. Een geweldig plan!

Afgelopen zomer waren Mariëlle en ik in Afrika en daar zagen we hoe gelukkig de mensen zijn met bijna niets. In Nederland lijkt de onvrede van mensen echter toe te nemen naarmate de welvaart en zelfs de veiligheid groeit. Heel vreemd. Zijn we met z’n allen niet een beetje verwend geworden? En zijn we nog weerbaar genoeg om af en toe een tegenslag op te vangen? In mei komend jaar hoopt onze oudste inwoonster 110 jaar oud te worden. Met haar voerde ik eerder mooie gesprekken over Veenendaal in de 1e wereldoorlog toen we in Nederland bijna letterlijk struikelden over de vluchtelingen. En afgelopen november mocht ik Betty Bausch ridderen, een verzetsheldin die haar man op jonge leeftijd door een Duitse fusillade aan de rand van Veenendaal verloor en nu, op 97-jarige leeftijd nog steeds de wereld over reist om de jeugd te vertellen wat verdrukking en discriminatie is. Ik denk dat we van deze twee dames nog veel kunnen leren!

De afgelopen jaren deed ik tijdens de Nieuwjaarstoespraak, maar ook bij de dodenherdenking, een klemmend beroep op u om bij te dragen aan meer onderling respect, tolerantie en toenadering. Deze oproep blijft wat mij betreft dubbel en dwars staan. Ik doe er wel eentje bij. Laten we in 2017 vooral proberen met elkaar “gewoon” te blijven doen. In een wereld waar veel aanslagen worden gepleegd en waar zekerheden geen zekerheden blijken, ontstaat een toenemende angst. Ik begrijp dat. En ik begrijp ook dat mensen angstiger zijn dan voorheen, zeker als aanslagen niet alleen heel ver weg, zoals in Istanbul, Bagdad of Aleppo, maar ook dichtbij, zoals in Nice, Brussel, Parijs en Berlijn plaatsvinden. Maar angst is echt een heel slechte raadgever en bovendien zijn dit de feiten: we leven in één van de veiligste landen op de hele wereld, waar de werkloosheid zeer laag is, de zorg uitstekend georganiseerd, waar de koopkracht zeer hoog is, waar de gelukkigste volwassenen en kinderen van de hele wereld wonen, waar de pensioenen het best zijn geregeld en de kwaliteit van leven extreem hoog is. In ons land kunnen we het ons kennelijk permitteren om de belangrijkste maatschappelijke discussie al jaren ieder najaar te laten gaan over de invulling van een kinderfeest. In Nederland wordt te veel geklaagd en in Veenendaal kunnen we daar ook wel wat van. 

Er zijn veel soorten van verbinding. Ook angst, onvrede en negativiteit zijn bindende begrippen. Maar hebben we uit het verleden dan niets geleerd van dit soort van verbondenheid? Zullen we voor 2017 nu eens allemaal het goede voornemen hebben om wat bewuster te zijn van onze negativiteit, van onze angsten, van het feit dat een samenleving nou eenmaal niet risicoloos is, en dat we het toch eigenlijk wel erg goed hebben hier?  Dat we dat hebben bereikt door positiviteit, door kansen te pakken en door elkaar te helpen en te respecteren? Zullen we stoppen met denken in extremen, in tegenstellingen en weer gewoon een beetje gewoon doen? Het is mijn overtuiging dat dat ons echt verder gaat helpen! Ik wens u en de uwen een succesvol, veilig en bovenal heel gewoon 2017! Dank voor uw aandacht!