Fort aan de Buursteeg officieel geopend en verrassingen komen nog steeds uit de grond

Door Martin Brink
RENSWOUDE - Twee uur lang hadden ze er op moeten wachten: het moment om aan professor mr Pieter van Vollenhoven een echt Veens Kaatje te mogen overhandigen en samen met hem op de foto te gaan. Hij nam er alle tijd voor. Het lukte en daar waren de vijf oranje-fans bijzonder gelukkig mee. Bovendien kreeg de geefster, Ina den Besten uit Veenendaal, nog een spontane bedankkus van Pieter van Vollenhoven. Zo werd het woensdagmiddag een vrolijke afsluiting van de opening van het informatiecentrum op het Renswoudse deel van het Fort aan de Buursteeg.

Op de foto

De Oranjefans maakten de aankomst van Pieter van Vollenhoven mee maar moesten buiten het hek, soms in de stromende regen, twee uur wachten totdat hij weer naar Apeldoorn vertrok. Maar het plan om hem iets te geven, lukte en ze mochten zelfs met hem op de foto!
‘’Ik heb nog als meisje in het fort gespeeld,’’ zegt Ina den Besten. Ze woont nu in Veenendaal maar groeide op in Ederveen. Herinneringen zijn er te over. Samen met haar dochter en andere Oranjefans is ze altijd aanwezig wanneer een lid van het koninklijk huis in de regio komt.

Rijksmonument

Het noordelijk deel van het Fort aan de Buursteeg werd de afgelopen jaren flink onder handen genomen. Toen het in 2011 rijksmonument werd, ging het snel. Het project kostte drie miljoen euro, waarvan de provincie anderhalf miljoen bij droeg. De camping werd uitgekocht en toen pas kon het project beginnen. 
Onder leiding van stichting Grebbelinie, die voor de nodige expertise zorgde, werd het noorder bastion van het fort hersteld en allerlei verrassende zaken uit de grond gehaald. Die zijn zoveel mogelijk in het informatiecentrum te zien of teruggeplaatst waar ze ooit stonden. Het geheel wordt in beheer gegeven aan Staatsbosbeheer. In een later stadium wordt het zuider bastion aangepakt, het deel van Veenendaal.

Resten kazemat tevoorschijn

Grote trots van de coördinator van het bezoekerscentrum, Bert Rietberg zijn de brokstukken die enkele weken geleden bij de ingang en onder een naastgelegen boom uit de grond tevoorschijn kwamen. 
‘’Het is een vroeg prefabsysteem om een kazemat te maken waarin pantserafweergeschut stond. Het is gericht op de Klompersteeg en in 1940 vervaardigd. We gaan het herstellen en een betonnen overkapping maken. In die tijd lag er vermoedelijk hout overheen. Uit oude tekeningen hebben we precies de plaats kunnen bepalen.’’ Nu is het al provisorisch ingericht.

Bezoekerscentrum

Grote blikvanger is het duurzaam gebouwde informatiecentrum dat als een uit de kluiten gewassen kazemat oogt en in een jaar tijd werd gerealiseerd. Er is een bezoekerscentrum waarin de geschiedenis en de natuur van het fort via een korte documentaire, panelen, een stukje loopgraaf en wat goederen kort uit de doeken wordt gedaan. Een bord ‘Joden niet gewenscht’ valt hierin als niet-passend uit de toon.

Zaterdag 8 juli

In het centrum komt ook gebiedsorganisatie O-gen die de oude Grebbelinie met allerlei initiatieven voor toeristen aantrekkelijk wil maken. In het centrum, op zaterdag 8 juli voor het publiek open, komen verder een restaurant met terras en een wijnproeflokaal. Voor toeristen moet het centrum een uitvalsbasis worden om te voet of te fiets de Grebbelinie te verkennen. Het bezoekerscentrum, enigszins vergelijkbaar met het infocentrum op het Ereveld op de Grebbeberg, verwacht op jaarbasis zo’n 20.000 belangstellenden.

Verwaarlozing

Het fort aan de Buursteeg werd twee eeuwen geleden ingericht. Er was veel verwaarlozing voordat het vanaf 1935 werd hersteld. De strijd in de meidagen is nog steeds ‘levend’ en ook daar gaat men in het infocentrum niet aan voorbij. Het kostte zo’n 500 Nederlanders het leven en evenveel Duitsers. In 1951 verloor de Grebbelinie haar functie. In de jaren 90 kwam het plan op om de oude situatie te herstellen.

Boek

Professor mr Pieter van Vollenhoven mocht het informatiecentrum openen door op een grote rode knop te drukken waarna een doek in brand vloog. Daarachter was de naam van het centrum zichtbaar. ‘’Het is waarschijnlijk de laatste keer dat ik dat op deze wijze mag doen. Vuurwerk wordt straks verboden,’’ grapte Van Vollenhoven. 
Hij zat die middag vol kwinkslagen en zelfspot, voortbordurend op de lovende teksten in de uitnodigingsbrief. ‘’Die zou eigenlijk geopenbaard moeten worden,’’ vertelde hij.  Zo verbaasde hij zich dat hij gevraagd werd voor de opening ‘vanwege zijn kennis en betrokkenheid rond de Grebbelinie omdat hij elk jaar aanwezig is bij de herdenking op de Grebbeberg’. ‘’Ik hoop dat er een boek beschikbaar is over dit onderwerp zodat ik die verwachtingen waar kan maken…,’’ zei hij hierover. Later tijdens de rondleiding in het bezoekerscentrum, bij een platte maquette waar na het aandrukken van iconen uitleg kwam, galmde het geluid door de kleine ruimte: ‘’U dacht, die man heeft wat aan zijn gehoor, laat ik het geluid maar wat harder zetten.’’

Superlatieven

Kort daarvoor lieten de leden van de zogenaamde ‘kopgroep’ zich interviewen. De superlatieven waren niet van de lucht. Er werd onder meer gesproken over ‘een verborgen parel in het landschap die nu tevoorschijn is gekomen’ en ‘het is nu een toonbeeld van rust en vrede’.  Die kopgroep bestond onder meer uit burgemeesters en wethouders. 

Ede en parkeerplaats

Namens de gemeente Veenendaal (met Renswoude en Ede één van de participanten) vertelde wethouder Engbert Strooboscher het toepasselijk te vinden dat het die middag regende. ‘’Want wat is de Grebbelinie zonder water?’’ Ook hij had het over het belangrijke voorlichtings- en onderwijsaspect.
Edes wethouder Willemien Vreugdenhil vertelde niet onder trots dat Ede gezorgd had voor een mooie parkeerplaats. Want dat was tenslotte grondgebied van de gemeente Ede.