Lampegiet: traditie leeft voort in Veenendaal, maar dan anders

VEENENDAAL – Maandag 14 september viert Veenendaal Lampegietersavond. Dit jaar anders dan we gewend zijn. Om verspreiding van het coronavirus te voorkomen, zijn er geen grote optochten. Maar de traditie moet in ere gehouden worden, vinden onder andere de mensen van Museum Veenendaal.

Door Lilian Steensma-Valkenburg

Waar het volksfeest Lampegiet vandaan komt, daarover lopen de meningen uiteen. Een van die theorieën voert terug naar Westfaalse arbeiders die begin 18e eeuw werk vonden in Veense textielfabrieken. Thuis in Westfalen vierden zij op 17 september het feest van Lambertus, beschermheilige van de wevers. Die traditie brachten ze mee naar ’t Veen. Destijds geen kaneelbeschuitjes, maar een varken aan het spit. In de loop der tijd werd het feest vernederlandst. Best mogelijk dat onze Lampegietersavond uit die tijd stamt. Een ander verklaring is dat het feest pas honderd jaar bestaat en is ingegeven door folklorist Dirk van der Ven die als propagandist ‘Hollands-eigen’ voorop wilde zetten en daartoe ook eigen initiatieven bedacht. Uit onderzoek is naar voren gekomen dat de eerste Lampegiet uit de jaren twintig van de vorige eeuw stamp, een samenwerking tussen de winkeliersvereniging en Van der Ven. Deze krant publiceerde daar twee jaar geleden nog uitvoerig over.

Franse Gat

Hoe dan ook; sinds jaar en dag trekken er op Lampegietersavond verklede kinderen met lampionnen door de straten van Veenendaal. Arie (54) groeide op aan de Emmalaan. Hij lacht ondeugend als hij terugdenkt aan de optochten van vroeger: ‘Wij keken met de hele straat altijd uit naar Lampegiet! We maakten rookbommetjes van pvc-buis en sterretjes. Altijd groot feest!’ Arie hielp de afgelopen jaren met de organisatie van de optocht in ’t Petenbos. Dit jaar zou hij samen met zijn partner Carla Lampegiet in ’t Franse Gat nieuw leven inblazen. Arie: ‘Door corona moeten we de plannen aanpassen. Jammer, maar we maken er wat van! Samen.’

Oost

Ook in Veenendaal Oost wordt met veel enthousiasme Lampegiet gevierd. Organisatoren Liesbeth, Michelle en Annemiek zagen de optocht de laatste jaren alleen maar groeien. ‘Buurtbewoners vinden het belangrijk om de traditie in ere te houden. Mooi!’ vindt Liesbeth. ‘Volgend jaar hopelijk weer een geweldige optocht, compleet met muziekkorpsen en natuurlijk veel vrolijk verklede kinderen met lampionnen.’ Ook het feest in Oost staat of valt met de hulp van vrijwilligers! Aanmelden kan via liesbethberg@hotmail.com. Zie de Facebookcommunity Lampegietersoptocht Veenendaal-Oost.

Programma

Voor Lampegietersavond 2020 stelde Veenendaal Verenigd/t met Veens en de gemeente een alternatief programma op. Kom helemaal in de sfeer van Lampegiet bij de mini expositie in Museum Veenendaal of doe mee met de lampionbouwplaatwedstrijd. Waar je de bouwplaat vanaf 1 september kunt ophalen, lees je op de site.