Raadsleden proeven elkaars nieren aan statafels

VEENENDAAL Ga er maar aan staan: negen partijen die over elf thema’s, verdeeld over drie pijlers, met elkaar in gesprek gaan om zoveel mogelijk tot een akkoord te komen. Dat is precies wat er afgelopen woensdag in het gemeentehuis plaatsvond. In een zogenoemd World Café mochten de raadsleden aan statafels ‘elkaars nieren proeven’. Dat gebeurde vooral op de Veense manier: met hart voor elkaar en de onderwerpen.

door Arjan van den Berg

Tijdens de gesprekken met de informateur was er bij de partijen in de raad een aantal onderwerpen ter tafel gekomen, die nu letterlijk over elf tafels waren verspreid. Het was weer eens iets anders: geen raadsleden op hun zetels die hun bijdrage leverden of elkaar interrumpeerden na toestemming van de voorzitter, maar 35 raadsleden die vrij en open konden zeggen wat ze vonden en dat ook opschreven.

Dat laatste was vooral belangrijk, omdat de input die werd geleverd, wordt meegenomen in het vervolgproces. In een korte introductie werden de drie pijlers ‘de groei en ontwikkeling van Veenendaal’, ‘een veilig en leefbaar Veenendaal’ en ‘een sociaal en vitaal Veenendaal’ toegelicht. Fracties werden uitgenodigd om zich zoveel mogelijk over de onderwerpen te verdelen. Na de eerste ronde konden de onderwerpen in de daaropvolgende rondes verder worden uitgediept.

GROEIEND VERHAAL

De bedoeling was om aan een groeiend verhaal te werken en verbanden te leggen. Alle creativiteit was toegestaan, tot tekenen aan toe. Voor het geval gesprekken zouden vastlopen, wat zeker niet gebeurde, stonden er vragen op het papier. Wat is de ambitie? Waar schuilt het probleem? Wanneer ben je tevreden? Waarom is dit een belangrijk onderdeel voor Veenendaal?

In de wandelgangen is gemeentesecretaris Sjoukje Deelstra enthousiast. ,,Het raadsakkoord is de vorige periode heel goed bevallen, maar we hadden geconstateerd dat er wel heel veel in stond en dat er geen prioritering was aangebracht. Nu is er meer focus op onderwerpen en maatschappelijke doelen. Ik geniet ervan dat we dit samen doen.”

Ook Yasin Makineli is positief over een raadsakkoord, vertelt hij. Eerder zat hij namens Denk in de raad en met partij Lokaal Veenendaal zat hij de vorige raadsperiode in de oppositie. Nu is deze een van de vier grootste partijen, waarbij de informateur heeft voorgesteld om die een coalitie te laten vormen. Hij is er zeker voorstander van om met zoveel mogelijk andere partijen tot een raadsakkoord te komen. ,,We willen de kleine partijen ook hun successen gunnen.”

PARAPLU

Terug naar de tekentafels, waar vooral druk geschreven wordt. Bij ‘weerbaarheid’ komen Martijn Beek en Tilmann van de Loo in gesprek over noodsituaties en vooral over de voorlichting die daarbij komt kijken om inwoners te laten weten wat ze moeten doen, zonder hen bang te maken. Communicatie is dan ook belangrijk, net als omzien naar elkaar. ,,Je kunt in je eentje onder een paraplu staan, maar ook met z’n tweeën”, vat de gespreksleidster van de tafel samen.

Bij ‘economie’ zijn alle partijen het er al snel over eens dat er vooral werk aan de winkel is in de Binnenstad. Ondernemers moeten de aandacht krijgen en actief betrokken worden. ‘Minder regeldruk’ wordt ook genoemd. Als streven wordt voor elke woning één werkplek opgeschreven. ‘Mobiliteit’ wordt al snel heel praktisch door bijvoorbeeld ‘geen uitbreiding betaald parkeren naar woonwijken’ te noemen. Leo Nooteboom heeft een heel lijstje met punten, maar vindt het belangrijk om eerst vast te stellen wat mobiliteit eigenlijk is. Wat hem betreft is dat niets meer en niets minder dan makkelijk van A naar B komen, met welke vorm van vervoer dan ook. ,,Deelmobiliteit is prima, maar we moeten het niet stimuleren. Het is een marktactiviteit.” Robin Palma van D66 schuift in de tweede ronde aan en vindt dat er juist meer laadpalen moeten komen.

PRIORITEITEN

,,Het is belangrijk om prioriteiten te stellen en een aantal dingen te noemen waarmee we aan de slag gaan, zoals het zorgen voor voldoende woningen of dat er in Veenendaal niemand meer in armoede leeft”, vertelt Sietse van der Bij van de SP, terwijl hij rondloopt. Hij moet nog even zien hoe deze werkvorm gaat uitpakken. ,,We moeten het niet te vaag maken, maar ook niet te complex. Als we heel specifiek zijn, gaan we dit nooit met z’n allen kunnen doen. Ik hoop dat we goede doelen kiezen, zonder te zeggen hoe we het gaan doen.”

Niet geheel verrassend is Tijs van der Weele, schaduwraadslid bij GroenLinksPvdA, op een zeker moment bij de tafel rond ‘duurzaamheid’ te vinden. In plaats van ambities uit te stellen, heeft hij liever dat er eerst goed wordt nagedacht over de plannen en kosten: wat betekent dit en willen we het dan doen? ,,Als je een bepaalde ambitie hebt, moet je ook beginnen die te realiseren. En als het onmogelijk is, is het beter om dat van tevoren te weten.” ‘Te vaag en te weinig urgent’, oordeelt hij.

VOORBEELD

Bij ‘maatschappelijke voorzieningen’ gaat het gesprek over de menselijke maat en de zorgpoli. Formateur Sjors Fröhlich vond dat de opvang van asielzoekers ook een plek moest krijgen in het raadsakkoord en daarvoor is ook een tafel gereserveerd. In eerste instantie blijft die even leeg, maar daarna komt het gesprek op gang. ‘Maak lokaal beleid toekomstgericht rondom Oekraïense opvang’ is een van de geluiden. In de media wordt regelmatig over escalaties bij opvangcentra bericht. Hoe voorkom je dat dit hier ook gebeurt, is een vraag.

William van der Sluijs, schaduwraadslid bij de SGP, oppert om het verhaal van vluchtelingen te laten zien en hen een gezicht te geven. Een ander raadslid haakt daarop in: ,,Treed naar buiten met het ‘Veense’ opvangverhaal met trots! En neem inwoners mee in waar Veenendaal toe in staat is. ‘We’ zijn een voorbeeld voor heel het land.”

VERANTWOORDELIJKHEID

Een andere tafel heeft de titel ‘Jeugd’ meegekregen, omdat het thema breder is dan jeugdzorg. Als ambitie wordt ‘smartphonevrij opvoeden’ opgeschreven, waarna een ander dat in een volgende ronde ‘betutteling’ vindt. ‘Er wordt al genoeg gedaan’ wordt gepareerd met ‘nee, schijnvertoning’.

In een latere ronde blijkt dat er inderdaad een verdieping wordt gemaakt. ,,Er wordt veel te veel voor jongeren opgelost. Het is een maatschappelijk probleem en niet de verantwoordelijkheid van de gemeente. We moeten hen zelf verantwoordelijkheid geven.” Op een apart vel, waarop gemiste onderwerpen konden worden opgeschreven, stonden na drie rondes ‘senioren’, ‘vergrijzing’ en ‘cultuur’.

Daarna werden de belangrijkste en meest genoemde onderwerpen geïnventariseerd en mochten de raadsleden nogmaals rondlopen, maar ditmaal met een aantal stickers. Groen betekende: dit is belangrijk. Rood stond voor: dit moet eruit, dit is minder belangrijk. Vooral die laatste bleven lang op zak. Bij de slotevaluatie van de avond bleek waar de rode stickers vooral waren blijven plakken: bij het smartphonevrij opvoeden.

VERDIEPING

Bij de pijler ‘maatschappelijke voorzieningen’ werd het belangrijk gevonden dat deze multifunctioneel ingezet konden worden. Daarbij moest worden gekeken op wijkniveau: niet iedere wijk hoefde dezelfde voorzieningen te hebben. Bij ‘leefbaarheid’ was de basis voor veel raadsleden ‘verbinding en ontmoeting’. Het creëren van eigenaarschap bij inwoners was belangrijk, zodat ze zich inzetten voor de wijk en wederzijds vertrouwen en respect groeit. De gemeente zou pragmatisch moeten zijn. Wijkprioritering, overlast, waar nodig repressief optreden en eenzaamheid bij ouderen kwamen ook meer dan eens voorbij.

Waar het thema ‘Jeugd’ aanvankelijk vooral normatief was, ging het bij de verdieping meer over het nemen van eigen verantwoordelijkheid. Opgroeien is een proces om zelfstandig en volwassen te worden. Een integraal gezondheidsbeleid voor de jeugd was ook gewenst. Kortom: het bevorderen van gemeenschapszin en het leren van generaties over en weer.

Het tweede raadsgesprek is op 28 mei. Dan worden de thema’s en ook de bestuurlijke samenwerking besproken. De ideeën, wensen en doelen van alle partijen liggen nu letterlijk op tafel. In het vervolgproces zal blijken waarover en waarmee ze akkoord kunnen gaan.