Gebiedscoöperatie Het Binnenveld reageert op concept ‘Visie op Rhenen 2030’

RHENEN ,,De Gebiedscoöperatie ‘Het Binnenveld’ heeft kennisgenomen van het concept ‘Visie op Rhenen 2035 – Een toekomstvisie en een omgevingsvisie ineen’. Er zijn volgens genoemde coöperatie verschillende dimensies in deze visie waar de gebiedscoöperatie positieve ondersteunende of vragende opmerkingen over zouden kunnen maken. Echter, gezien haar wortels als coöperatie in het Binnenveld beperkt het zich tot observaties, duidelijke kanttekeningen en negatieve adviezen bij de visie betreffende de landbouw, energietransitie, natuur en verstedelijking in Het Binnenveld. 

De Gebiedscoöperatie is in juni 2022 opgericht om daarbij in de volgende fase duidelijk namens en met de agrarische ondernemers sturing te geven aan het gebiedsproces. Het toekomstperspectief van het Binnenveld voor de landbouw is van cruciaal belang voor de huidige en toekomstige agrarische ondernemers. De agrarische partijen in Het Binnenveld zijn daarom een samenwerking aangegaan voor het gebiedsproces. De partijen van deze samenwerking zijn: de Gebiedscoöperatie ‘Het Binnenveld’, LTO, AJK, Agrarische Natuurvereniging Het Binnenveld, De Collectieven (Oost Utrecht en Veluwe) en de coöperatie Binnenveldse Hooilanden.

GEZAMENLIJK

Het gebiedsproces Binnenveld is mede door de gemeente Rhenen geïnitieerd en daarbij heeft de gemeente Rhenen ook ingestemd met alle gebiedspartijen (de gemeenten Ede, Wageningen, Veenendaal, de provincie Utrecht, de provincie Gelderland, de landbouw en natuurpartijen) om een gezamenlijk toekomstvisie voor het Binnenveld te maken. Het kan dus niet zo zijn dat de gemeente Rhenen met haar visie 2035 geen rekening houdt met de gemaakte procedurele afspraak. Rhenen kan zich bestuurlijk niet onttrekken aan de gemaakte afspraken over de procedure in Het Binnenveld en zij verwacht dat de delen van de visie die over het Binnenveld gaan nu niet worden vastgesteld.

Het Binnenveld in zijn totaliteit (oost- en westzijde van de Grift) is een uniek landbouwgebied van circa 3000 ha met een grote diversiteit aan agrarische bedrijven (verschillende sectoren en van gangbaar tot verbreding en biologisch) en circa 500 ha natuur. Het gebied is kwetsbaar gezien de oprukkende verstedelijking van Ede, Rhenen, Veenendaal en Wageningen, met daarnaast de maatschappelijke druk op de landbouw. 

LANDBOUW

Door een geleidelijk, maar permanent proces van ‘afknabbelen’ en aanleg van natuur, is de landbouw in het totale Binnenveld (liggend tussen de gemeente Rhenen, Veenendaal, Wageningen en Ede) gekrompen tot een kritische omvang van circa 3000 ha, waarvan minder dan de helft in de gemeente Rhenen. Ook het almaar toevoegen van nieuwe functies in het gebied brengen de levensvatbaarheid van de agrarische ondernemers met een aantal daaraan gerelateerde vitale functies in het gedrang. 

De landbouw is enerzijds gericht op voedselproductie en anderzijds op het behoud van het vitaal platteland met haar natuur. Er zijn duidelijke opgaven voor de landbouw op het terrein van stikstof, klimaat, biodiversiteit, water en energie. De agrarische ondernemers in het Binnenveld zijn zich hiervan bewust. Maar hierbij is wel duidelijkheid van de centrale overheid nodig betreffende de verschillende ondersteunende maatregelen en consistentie in beleid voor de komende 10 tot 20 jaar, gezien de substantiële investeringen. 

In de visie staat terecht, dat als een agrariër besluit om te stoppen, de betreffende grond gebruikt kan worden door andere boeren om hun bedrijf verder te verduurzamen. Dus niet gebruiken voor andere doeleinden. Helaas is de visie hierin niet expliciet. 

ICOONSOORTEN

Het belang van de landbouw voor de natuur in het gebied moge blijken uit de bijzondere diersoorten in het gebied. Zowel de provincie Utrecht als Gelderland hebben een tien à elf diersoorten gekozen als ‘icoonsoort’. In het Binnenveld komen hiervan acht soorten voor. Elke aantasting van het gebied (verstedelijking, energieproductie) zal leiden tot het verkleinen of aantasten van het leefgebied van deze acht ‘icoonsoorten’. Met als risico/gevolg dat één of meerdere ‘icoonsoorten’ uit het Binnenveld verdwijnen. Ditzelfde geldt voor de weidevogels in het gebied. De ingekleurde gebieden voor extra natuur aan de Maatsteeg en de Cuneraweg langs de Grift zijn een verdere substantiële verkleining van het landbouwareaal (circa 350 ha). Dit geeft verdere beperking van de landbouw en het leefgebied van de unieke diersoorten die in het Binnenveld voorkomen. Dit is onwenselijk een ook niet nodig. Feitelijk mogen er dus helemaal geen andere opgaven liggen voor het Binnenveld. 

Het Binnenveld kan een grote bijdrage leveren aan de energietransitie en daarbij het voldoen aan de zogenaamde RES-verplichtingen. Dit vraagt actieve ondersteuning van de overheid. Alle daken liggen nog lang niet vol. Verstedelijking In de concept visie van de gemeente Rhenen staat dat een verdere verstedelijking van het Binnenveld wenselijk is met een nieuwe kern aan de Meentsteeg. 

WONINGEN

In De Rijnpost van 25 januari wordt wethouder Gert van Laar geciteerd met de opmerking dat er in de Meent 2500 woningen komen. Dit betekent meer dan 200 ha landbouwgrond en waarschijnlijk nog meer, daar er gesproken wordt over een nieuwe woonkern in het Binnenveld. Het is onbegrijpelijk dat er gesproken wordt over een nieuwe kern (nu nog Rhenens grondgebied maar straks gewoon de toekomstige vinex-wijk van Veenendaal in het Binnenveld) en niet wordt gedacht aan het versterken van de bestaande kernen in Rhenen. Denk ook aan de lokale middenstand. De coöperatie begrijpt dat er een woningbouwopgave is, maar het zou goed zijn om eens te raden te gaan bij de oud-rijksbouwmeester, Floris van Alkemade, en de huidige rijksbouwmeester, Francesco Veenstra. (onder andere het gesprek bij BNR). Hun conclusie is dat meer dan 70 procent van de woningbouwopgave gerealiseerd kan worden in bestaande dorpen en steden. De voorgestelde oplossing gaat volledig ten kosten van de landbouw en de natuur. Zeker bij de verschillende opgaven voor de landbouw waarbij onder andere verwacht wordt dat een deel van de veehouders moeten extensiveren is dus meer grond nodig. Het zou goed zijn als op de voorzijde van de visie de foto van de motorcross vervangen wordt door het een foto van het Binnenveld (of is dit een weerspiegeling van de prioriteiten in de gemeente Rhenen?).

‘ONACCEPTABEL’

Rhenen kan zich bestuurlijk niet onttrekken aan de gemaakte afspraken over de procedure in het Binnenveld en de gebiedscoöperatie verwacht dat de delen van de visie die over het Binnenveld gaan nu niet worden vastgesteld. Het Binnenveld in zijn totaliteit is een uniek landbouwgebied met circa 1400 ha in Rhenen met een grote diversiteit aan agrarische bedrijven en een kleine 100 ha natuur. Het gebied is kwetsbaar gezien de oprukkende verstedelijking van Ede, Rhenen, Veenendaal en Wageningen, met daarnaast de maatschappelijke druk op de landbouw. De ingekleurde gebieden voor extra natuur aan de Maatsteeg en de Cuneraweg (richting Zideris) langs de Grift zijn een verdere substantiële verkleining van het landbouwareaal (circa 350 ha). Dit geeft verdere beperking van de voedselproductie en het leefgebied van de unieke diersoorten en weidevogels die in Binnenveld voorkomen. Dit is onacceptabel. Elke aantasting van het gebied (verstedelijking – in de visie van Rhenen meer dan 200 ha) leidt tot het verkleinen/aantasten van het leefgebied van acht unieke diersoorten en grote groepen weidevogels. 

De voorgestelde oplossing qua woningbouw gaat volledig ten kosten van de landbouw en de natuur en daarbij van een vitaal Binnenveld.”