Verdwenen straatnamen

VEENENDAAL Ooit hadden we in Veenendaal fraaie straatnamen zoals De Lamme Gang, het Kleine Schuitje (de latere Valleistraat), Het Lange Dijkje en ‘t Zure Eind. De laatste was de benaming in de volksmond voor het Benedeneind. De Speklappenbuurt was de denigrerende bijnaam van de Julianastraat en het Fluiterspad heette Hotsel- of Hutselsteeg, zoals de Gortstraat de Papsteeg werd genoemd. Voor Lombok hoefden we niet naar Nederlands-Indië, want de arbeiderswoningen aan de Wilhelminastraat droegen deze naam. De Beatrixstraat heette vroeger het Boers(ch)eland. Het kan verkeren. Tegenwoordig wonen in deze straten geen landbouwers meer, maar stedelingen pur sang.

In stukken van onze Historische Vereniging las ik dat in de Tweede Wereldoorlog straatnamen met namen van nog levende leden van het Oranjehuis uit het straatbeeld moesten verdwijnen. Zo veranderde op 1 april 1942 de Prins Bernhardlaan in de Gelderschelaan. Direct na de bevrijding kwamen de oude namen weer terug.

Componisten, dichters en schrijversnamen kom je veelvuldig tegen in ‘t Veen. Van Bach tot Mozart, van Marsman tot Roland Holst en van Betje Wolff tot Aagje Deken. Hele buurten zijn vernoemd naar componisten en dichters. In de Schrijverswijk/Schrijverspark daarentegen is er dan weer geen enkel verwijzing naar schrijvers. Schilders vind je vooral in het Franse Gat. Van Ferdinand Bol tot Gerard Dou en van Jan van Goyen tot Govert Flinck.

Leden van de het Koninklijk Huis hoeven evenmin te klagen over aandacht. Net zo als oud-burgemeesters en dominees die ‘het eeuwig leven’ hebben gekregen in Veenendaal door het vernoeming in straten en bruggen. Straten die vernoemd zijn naar (oud-)pastoors of imams ben ik dan weer niet tegengekomen in ons Veenendaal, terwijl wel predikant Riekel recentelijk nog een hof naar zich vernoemd heeft gekregen.

Zelf ben ik niet zo’n voorstander van het vernoemen van straten naar politieke of religieuze leiders. Er kan zomaar jaren later blijken dat betreffende persoon niet helemaal van onbesproken gedrag was, zijn handjes niet kon thuishouden of andere dingen deed waar we ons anno 2022 toch wat voor schamen.

Mijn eigen straat, de Achterkerk(dwars)straat, heette vroeger het Rottepad. Voor een schrijver van af-en-toe rotstukjes een geuzennaam, zullen we maar zeggen.

door Jurgen Hillaert
veensteken@streekverkenner.nl