Natuurrubriek Slenterpaadjes over oktober: De herfst doet zijn intrede

VEENENDAAL De maand oktober, de zaaimaand, koornmaand, herfstmaand, eikelmaand, rozenkransmaand en Mariamaand. In de Katholieke kerk is de meimaand gewijd aan Maria, maar oktober wordt beschouwd als de tweede Mariamaand. De naam rozenkransmaand wordt gebruikt voor het gebed. Oktober betekent de achtste maand en komt van het Latijnse woord octo hetgeen acht betekent.  De oude volksspreuken, bij overlevering bewaard, zijn nog steeds van kracht: ‘Oktober met groene bladeren duidt een strenge winter aan’, en: ‘Als het waait in oktobernacht, dan verwachten we een januari erg zacht.’

door Aly van Eijk

De herfst is begonnen, de eiken gaan kleuren naar brons, de beuken naar goudgeel; al hebben veel beuken hun bladeren al laten vallen voor de droogte. De berken zijn hier en daar al kaal maar wat er nog aan zit, is prachtig geel. De beukennootjes vallen al en op wegen waar ze kapot gereden zijn, hebben de vinken een feestje. Ze hoeven alleen de inhoud te verschalken en niet zelf de nootjes kapot te hakken! 

De tamme kastanjes zijn vroeg dit jaar. De bolsters met hun scherpe stekels laten hun inhoud al zien, vaak een dikke en twee ‘loze ’kastanjes zitten erin. Ze komen uit het gebied van de Zwarte Zee en uit het oosten van het Middellandse zeegebied. De Romeinen hebben de boom in de rest van Europa ingevoerd. De boom kan wel 15 tot 30 meter worden. Ze schijnen vierhonderd jaar oud te worden, met hun vaak gedraaide stam en een bast die er nogal ruw uitziet. Ze horen net als de beuken en eiken tot de napjesdragersfamilie.

(de tekst gaat onder de foto verder)

PADDENSTOELEN

Herfst geeft ook aan dat er veel paddenstoelen tevoorschijn komen. De grond lekker warm, af en toe een buitje en dan krijg je het bekende gezegde: ‘Ze schieten als paddenstoelen uit de grond’. Er zijn veel eetbare paddenstoelen, evenals legio giftige. Let wel: iedere paddenstoel kun je eten en sommige maar één keer in je leven. Vroeger bij de Romeinen was er een vertrouwd iemand uit hun omgeving die het eten en drinken van een belangrijk heerser of keizer vooraf proefde. Werd de voorproever ziek, wist men dat het giftig was. Keizer Claudius is in het jaar 54 na Christus vergiftigd door een paddenstoel. 

De meest dodelijke paddenstoel in ons land is de groene knolamaniet die vaak onder eiken en beuken staat. Niet plukken, want de bomen hebben de paddenstoelen nodig voor hun voortbestaan. Bij berken staat de bekende vliegenzwam, bij de douglasspar de grote sponszwam. De eetbare cantharel, die je ook bij de groenteman kunt kopen, staat op humusarme grond bij naaldbomen. En paddenstoelen die je nu onder alle boomsoorten ziet: de russula’s in alle kleuren. Ze hebben één ding gemeen: ze hebben allemaal een wit steeltje, net een pijpje krijt.

Kijk en geniet.

Reageren? Mail alyvaneijk@gmail.com 

Meer columns op De Rijnpost.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.