Kegelclub Paul Krüger bestaat 125 jaar: ‘Aan tafel is het gezellig, op de baan serieus’

RHENEN De avonden beginnen steevast met het gooien voor een rondje van de Keizer. Het is wellicht niet zo bekend, maar Rhenen kent een kegelclub, nota bene aan de Prins Bernhardstraat. De vereniging heeft bij het honderdjarige bestaan royaal de koninklijke erepenning ontvangen. Onlangs kwam daar nog een kwart eeuw bij. Daarmee is Kegelclub Paul Krüger met 125 jaar een van de oudste verenigingen in Rhenen.

door Arjan van den Berg

In 1900 werd in Rhenen een balletje opgegooid, dat op 19 november ging rollen. Bij kegelen is dat opgooien trouwens niet letterlijk de bedoeling, want dat is slecht voor de baan. Een herensociëteit vond het wel een goed idee om in de vrije tijd naast in goed gezelschap te converseren ook te kegelen. Kegelen was destijds een trend bij notabelen. Een jaar later was de eerste worp een feit.

,,De club kreeg de naam Kegelclub Paul Krüger, vernoemd naar een op dat moment grote man in de wereld, die in Zuid-Afrika moest opboksen tegen de Engelse overheersers. Overal in Nederland werden er straten en verenigingen opgericht met die naam”, vertelt Wim Stevens, die al ruim vijftig jaar lid is. Hij weet veel van de historie en vertelt daar graag over. Het clubgebouw ademt van binnen geschiedenis. Tot 1978 zetelden meerdere kegelclubs in het gebouw, maar die vertrokken naar het toen net gebouwde ’t Gastland. Alleen een deel van de Kegelclub Paul Krüger bleef. Inmiddels bestaan de andere clubs niet meer, is ook het oude gebouw van het Gastland verdwenen en heeft Paul Krüger het kegelrijk alleen.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Aan de muur hangen ledenlijsten, oude foto’s en scoreborden. - Kegelclub

DUIMGAT

Aan de muur hangen ledenlijsten, oude foto’s, scoreborden en in vitrines staan trofeeën waarop de namen van de winnaars prijken, zoals van voormalig secretaris en oud-voorzitter Gerhard Nijenhuis en de huidige voorzitter Harry Kuyper. Maar de tijd heeft bepaald niet stilgestaan. In de beginjaren zaten er nog zogenoemde kegeljongens op een verhoging achter de baan om de score te tellen, de kegels snel weer overeind te zetten en de bal weer via de ballengoot terug te rollen naar het begin van de baan voor de volgende kegelaar. Tegenwoordig zijn er in het gebouw banen met een automatisch systeem dat de kegels weer overeind zet en de bal terugrolt. Het systeem is overgenomen van een club in het noorden van het land die ermee ophield. Na demontage is het ter plekke door eigen mensen weer opgebouwd. Voor het oog van een leek lijkt het kegelen op bowlen en de baan heeft er ook veel van weg, maar daar houdt de vergelijking al snel op.

(de tekst gaat onder de foto verder)

,,Kegelen is spelen met de bal en de baan moet het werk doen”, zegt voorzitter Harry Kuyper. - Kegelclub

,,Bowlen is een of twee keer hard gooien op een brede baan naar tien pinnen. Een bowlingbal heeft drie gaten voor je vingers. Kegelen is spelen met de bal en de baan moet het werk doen”, zegt Kuyper. Nijenhuis vult aan: ,,Bij kegelen komt meer kijken. Er zijn negen kegels en je mag één keer gooien in plaats van twee keer. De bal is zwaarder en heeft maar één gat, voor de duim. Er zijn nogal wat verenigingen met de naam ‘Duim in ’t gat’. De baan is maar 30 centimeter breed en is 0,4 millimeter hol geslepen in het midden. Het zijn houten banen en omdat hout door vocht en temperatuur blijft werken, moeten de banen regelmatig worden gevlakt door een deskundige banenvlakker. Daarvan is er op dit moment in Nederland nog maar één over.” Alle nieuwe banen in Nederland zijn tegenwoordig van kunststof.

RONDJE

Elke woensdagavond wordt er van 20.00 tot 23.00 uur gekegeld, behalve in juli en augustus. De avonden van de kegelclub beginnen steevast met het ‘gooien voor de keizer’. In tien worpen probeert iedereen zoveel mogelijk punten te halen. De winnaar wordt gekroond tot keizer van die avond en geeft een ‘rondje van de keizer’ op kosten van de club. Daarna volgt de onderlinge competitie die een jaar duurt en eventueel een nacompetitie. Degene die zijn vorig seizoensgemiddelde voor de keizer het meest heeft verbeterd, bedenkt aan het eind van de avond een spelletjes waarmee wordt afgesloten. Dat zijn korte wedstrijden, zoals ‘Mens erger je niet’ of ‘Eén en twintigen’, waarbij een individu of een team een prijsje kan winnen.

(de tekst gaat onder de foto verder)

In tien worpen probeert iedereen zoveel mogelijk punten te halen. - Kegelclub

Op het feest aan het eind van het voorjaarsseizoen zijn de dames van de leden welkom en wordt er niet gekegeld. En natuurlijk wordt de verjaardag van de club in november elk jaar gevierd. Is iemand eenmaal bij de club, dan kan er in alle gezelligheid worden gepraat onder het genot van een hapje, dat door de leden om toerbeurt wordt meegenomen. Lidmaatschap houdt méér in dan wekelijks op de baan en aan tafel verschijnen. Het clubgebouw is eigendom van de leden. Wie lid wordt, wordt meteen mede-eigenaar.

MIKKEN

De namen van een paar leden komen veelvuldig op de trofeeën voor, terwijl andere namen alleen voorkomen op de ledenlijst. Die ledenlijst telt sinds de oprichting 125 jaar geleden 239 leden, met uiteenlopende professies. Zoals zo vaak draait het ook bij de kegelclub niet om de kwantiteit, maar veel meer om de kwaliteit van de leden. Dat betreft niet per se het kegelen. ,,We hebben ook leden die al jaren lid zijn en nog steeds niet tot de topkegelaars behoren, maar wel trouw elke week voor de gezelligheid komen”, vertelt Nijenhuis lachend.

,,We hebben nog steeds een toelatingssysteem met ballotage. Je moet altijd door twee mensen worden voorgedragen. Daarna moeten de leden het er unaniem over eens zijn. Het is een beetje vergelijkbaar met het solliciteren voor een baan, waarbij je in bij het team moet passen. Degene die je voordraagt, moet iets met je hebben. In een gemeenschap als Rhenen zijn het allemaal sociale kringetjes waaruit nieuwe leden worden geworven. We hebben trouwens niet alleen leden uit de gemeente Rhenen. We hebben en hadden ook leden uit Veenendaal, Wageningen en de Betuwe. Bij de ballotage proberen we in te schatten of een aspirant-lid past bij het gezelschap. Je wordt immers lid van de club om twee redenen: voor het kegelen en voor een plek aan tafel.”

Aan tafel is het gezellig, op de baan serieus

Nijenhuis is meer dan eens kampioen geweest. ,,Ik ben nu al 37 jaar lid van deze kegelclub. De kunst is om in een rechte lijn of met effect ‘hoog hout’ te gooien, liefst met veel voltreffers, de negen. Het is een kwestie van aanleg en training. Je moet een goede oog-handcoördinatie hebben. Ik heb het mijn hele leven leuk gevonden om te mikken. Ooit ben ik begonnen met voetballen. Op mijn 17e ben ik overgegaan op de schietsport met een luchtbuks. Daarbij moest je je ontzettend goed kunnen concentreren. Dat geldt ook voor kegelen. Als we gooien, praten we niet met elkaar. Hier aan tafel is het gezellig, maar op de baan proberen we het serieus te doen.”