Voorstelling over geldzorgen in de Gelderse Vallei: ‘Verbinding tussen journalistiek en kunst’

VEENENDAAL Onderzoekscollectief Bureau Spotlight staat op donderdag 30 november samen met programmamaker Melvin Vlot in het spectrum in Veenendaal met de journalistieke voorstelling over geldzorgen in de Gelderse Vallei genaamd ‘GeldVal’. ,,Met deze voorstelling brengen we journalistiek tot leven’’, vertellen de makers. ,,Door daarna met elkaar in gesprek te gaan, willen wij journalistiek en kunst met elkaar verbinden.” 

Cathérine Minczeles en Mathanja van Houwelingen zijn onderzoeksjournalisten bij Bureau Spotlight en hebben de afgelopen maanden onderzoek gedaan naar armoede in de Gelderse Vallei. Waar lopen mensen met geldzorgen tegenaan? Wat zijn de gevolgen van geldzorgen? En wat als je vastloopt in regelingen? Na tientallen gesprekken met inwoners van de Vallei horen ze steeds dezelfde geluiden: het lijkt wel alsof je in een ‘Val’ terechtkomt. Daar komt ook de inspiratie voor de titel vandaan: ‘GeldVal’. 

WANTROUWEN, SCHULDEN EN ONDUIDELIJKHEID

,,Tijdens onze gesprekken kwamen verschillende thema’s naar boven, zoals wantrouwen in de overheid, schulden bij de Belastingdienst en onduidelijkheid over toeslagen. Veel mensen geven aan dat ze zich vast voelen zitten en geen regie hebben over hun eigen leven.’’ Aan de hand van deze thema’s en interviews heeft programmamaker Melvin Vlot samen met spoken word-artiest De Droominee (Rik Zutphen) en danseres Jamie de Heus een voorstelling in elkaar gezet.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Studio

Tijdens de avond wordt de bezoeker de complexiteit van armoede ingetrokken. De verhalen van mensen uit de Vallei worden uitgebeeld door dans en klanken. ,,We vinden het belangrijk dat de voorstelling gebaseerd is op feiten; het blijft wel journalistiek.’’ Zo was het verhaal over wantrouwen in de overheid een aanleiding om een scène te schrijven. ,,In onze artikelen vertelde Ingrid bijvoorbeeld dat ze testjes moest doen bij de arbo-arts. Ze vertelde: ‘In het verleden heb ik me geregeld vernederd gevoeld omdat ambtenaren van de Belastingdienst of gemeente zo minachtend naar mij deden. Die gesprekken waren afschuwelijk’.”

KASTJE NAAR DE MUUR

,,We komen in de verhalen steeds tegen dat mensen een bepaalde nieuwe regeling moesten aanvragen of op een vorige regeling geen recht meer hadden’’, vertelt programmamaker Melvin Vlot. ,,Ze moesten aankloppen bij een hulpinstantie, die hen vervolgens weer doorverwees. Als we zo’n situatie tegenkomen, zoeken we beeldspraak op en proberen de situatie in te stappen. Op deze manier ontstond de scène ‘Kastje naar de muur’ in de voorstelling, waarbij danseres Jamie zich steeds naar links en rechts uitstrekt en uitglijdt totdat ze geen puf meer heeft om overeind te komen. Als je haar op deze manier ziet bewegen, voel je iets van de uitputting die het hebben van geldzorgen met zich meebrengt. We dramatiseren hiermee de ervaring, maar we vragen ons wel voortdurend af: doen we hiermee recht aan de verhalen?” 

Deze ervaringen vormen het uitgangspunt voor het nagesprek met betrokkenen, experts en beleidsmakers. Want als je in de GeldVal terechtkomt, wat heb je dan nodig? En hoe kom je daar dan weer uit? En wie is daar verantwoordelijk voor?

(de tekst gaat onder de foto verder)

Vorig jaar heeft Bureau Spotlight voor het eerst geëxperimenteerd met live journalism rondom het thema mantelzorg. - Studio

JOURNALISTIEK ONDERZOEK

Door journalistiek onderzoek op deze manier tot leven te brengen, wordt het publiek op een nieuwe, betekenisvolle manier betrokken bij de dialoog over armoede, met de diepgang en emotionele nuances van een live performance. ,,We vinden het belangrijk om recht te doen aan de verhalen van mensen met geldzorgen en een brug te slaan tussen beleidsmakers en betrokkenen.’’ 

Vorig jaar heeft Bureau Spotlight voor het eerst geëxperimenteerd met deze vorm rondom het thema mantelzorg in samenwerking met De Balie in Amsterdam gedaan. ,,Dit is heel goed bevallen; wij merken echt dat het iets toevoegt om mensen bij elkaar te brengen en samen in gesprek te gaan over een thema. Een jonge mantelzorger die aan het eind haar verhaal kan doen bij de wethouder zorgt ervoor dat hij niet wegkomt met een standaard praatje’’, sluiten de onderzoeksjournalisten af. 

GeldVal vindt op donderdag 30 november plaats om 20.00 uur bij Spectrum in Veenendaal. Tickets kunnen gratis gereserveerd worden via https://www.bureauspotlight.nl/geldval/. Deze productie wordt mede mogelijk gemaakt door het Mediafonds Provincie Utrecht.