Vroegsignalering moet schulden voorkomen

VEENENDAAL Eerder actief mensen helpen, wanneer een betalingsachterstand bekend is. Dat wil de gemeente na een melding gaan doen om een hoge schuld te voorkomen. Mensen met schulden wachten vaak te lang voor ze om hulp vragen. Gemiddeld vijf jaar en dan is deze al opgelopen tot 40.000 euro bij tot wel vijftien schuldeisers.

door Peter Kuijpers

Gemeenten moeten zelf in de gaten houden, wanneer inwoners financieel in de problemen kunnen raken. ‘Sinds 1 januari 2021 is vroegsignalering een wettelijke taak onder de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Dit betekent dat de volgende vaste-lasten-crediteuren verplicht zijn om betalingsachterstanden te melden aan gemeenten: zorgverzekeraars, woningcorporaties, energieleveranciers en waterbedrijven. Gemeenten zijn vervolgens wettelijk verplicht om na het ontvangen van een signaal over een betalingsachterstand contact te zoeken met de belanghebbende. Om samen zo snel mogelijk aan een oplossing te gaan werken’, laat het college de raad weten.

100.000 EURO Het Nibud spreekt van een betalingsprobleem wanneer een huishouden een jaar lang regelmatig een aanmaning ontvangt. In Nederland zou dit om één op de zes huishoudens gaan. Voor Veenendaal mogelijk vierduizend die betalingsproblemen hebben. ,,We moeten nog goed bekijken hoe we dit het beste kunnen gaan aanpakken per gemeente. De raad in Veenendaal heeft afgelopen jaar een ton uitgetrokken om mensen beter te kunnen helpen. Dit kan al na een melding dat twee maal de zorgverzekering of energie en water niet is betaald. Of één keer de huur niet is betaald’’, laat wethouder Martin Beek weten.

PILOT Lichte problemen kunnen zich dan ontwikkelen tot problematische schulden. Dit gebeurt landelijk bij één op de tien huishoudens, voor Veenendaal kan het om 2636 huishoudens gaan. De gemeente was tijdig op de hoogte van deze extra taak voor de gemeente. Veenendaal, Rhenen en Renswoude hebben het eerste kwartaal van 2021in de vorm van een pilot ervaring opgedaan met verschillende ingrepen om het ontstaan van een schuld te voorkomen. Hiermee willen zij komen tot een effectieve werkwijze en tevens inzicht in hoeveel mensen zij op dit project moet zetten op basis van feiten, cijfers en ervaringen.

SCHULDENAANPAK Veenendaal wil nu de komende periode gaan werken met de volgende ambities, zoals het verfijnen van het proces rondom vroegsignalering. ,,In 2023 weten we definitief wanneer we de brief, telefoon of huisbezoek inzetten. In 2024 hebben wij vastgesteld op welke manier vroegsignalering onderdeel is van brede, integrale (schuld)hulpverlening. In 2022 en 2023 werken we aan de doorontwikkeling van de vroegsignalering door de samenwerking met woningcorporaties te verbeteren. We bevorderen dat huurschulden niet verder oplopen”, meldt het college. Verder wil zij het aantal maandelijkse schuldeisers bij één persoon met een schuld terugbrengen. Ook de vroegsignalering is onderdeel van de Brede Schuldenaanpak.

ZICHTBAAR Hiervoor start Veenendaal na de zomer met het inzetten van een wanbetalersregeling zorgverzekering en de Nederlandse schuldhulproute. Zij verwacht dat het resultaat van de inzet op vroegsignalering in 2024 ten minste gelijk ligt aan het landelijke gemiddelde. ,,Het is fijn dat mensen die eerst niet zichtbaar waren met mogelijke betalingsproblemen nu eerder in beeld zijn. Maar het lijken er meer dan eerst verwacht. We willen dit en komend jaar verder kijken om wie het gaat en hoe we deze mensen het beste kunnen bereiken om hulp te bieden. Een brief opent niet iedereen. Maar wanneer een huisbezoek doet, kun je juist ook weer mensen afschrikken’’, geeft de wethouder aan.

ACCEPTATIE Het doel blijft om mensen met een kleine betalingsachterstand zo snel mogelijk de juiste hulp te kunnen gaan bieden. Het negeren geeft uiteindelijk grotere problemen, die verder kunnen gaan dan enkel de financiën. Met stress kan dit problemen in een gezin geven, waar dan meer hulp nodig is om dit allemaal op te lossen. Veenendaal blijft hier scherp naar kijken. Zij ontving in maart tot en met december vorig jaar 801 signalen, waarvan 498 van zorgverzekeraars. Leveranciers van water gaven 191 keer een signaal naar de gemeente en energieleveranciers 94 keer. Woningbouwverenigingen hadden maar 19 signalen gegeven. Het daadwerkelijk accepteren van hulp ligt nog laag. Veenendaal bereikte elf procent van de inwoners in de vroegsignalering en vier procent accepteerde hulp.