Inwoners van de provincie Utrecht geven hun leven gemiddeld een dikke voldoende, maar duidelijke verschillen zijn er ook

VEENENDAAL/RHENEN Inwoners van de provincie Utrecht geven hun kwaliteit van leven gemiddeld een 7,4. Vooral de bereikbaarheid, de eigen woning en het groen en de natuur in de omgeving worden gewaardeerd. Tegelijkertijd zijn er duidelijke verschillen tussen inwoners. Zo zijn jongeren minder tevreden over hun mentale gezondheid dan 65-plussers.

Dat blijkt volgens de provincie uit het onderzoek ‘Door de ogen van inwoners – Leven in de provincie Utrecht’. Eind 2025 deden ruim 1600 inwoners mee aan dit onderzoek. ,,De belangrijkste conclusie: de algehele waardering is hoog, maar het welbevinden van inwoners loopt uiteen”, schrijft de provincie in een persbericht.

HOOG IN RANGLIJST

Elk jaar brengt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) met de monitor Brede Welvaart in kaart hoe het met Nederland gaat op het gebied van gezondheid, wonen, samenleving en economie. De provincie Utrecht staat daarbij op thema’s als gezondheid en onderwijs vaak bovenaan de ranglijst. Met het nieuwe onderzoek zoomt de provincie in op de regionale brede welvaart en hoe inwoners in de provincie Utrecht hun kwaliteit van leven ervaren. Met deze inzichten wil de provincie gerichter sturen op een rechtvaardige verdeling van welvaart, voorzieningen en kansen voor iedereen.

BEREIKBAARHEID EN GROEN GEWAARDEERD

Inwoners zijn het meest tevreden over de bereikbaarheid van belangrijke plekken (8,0), de eigen woning (7,8) en het groen en natuur in hun omgeving (7,7). Bijna twee derde (64 procent) noemt de ligging als pluspunt van wonen in de provincie Utrecht. ,,Gemiddeld wonen inwoners op 700 meter van een basisschool, 400 meter van openbaar vervoer en 1,6 kilometer van een horecagelegenheid. Daarmee behoort Utrecht voor deze voorzieningen tot de best bereikbare provincies van Nederland. De bereikbaarheid van belangrijke plekken krijgt met een 8,0 dan ook het hoogste rapportcijfer; 88 procent is hier tevreden over. Daarbij dient te worden opgemerkt dat het onderzoek is uitgevoerd voorafgaand aan de grootschalige aanpassingen in het regionale busnetwerk”, aldus het persbericht.

Ook het vele groen en de natuur in de provincie worden gewaardeerd. Ruim een kwart van de inwoners noemt de natuur in de omgeving, zoals bossen en heidegebieden, als een aantrekkelijk kenmerk van de provincie. ,,De gemiddelde afstand tot openbaar groen is sinds 2006 aanzienlijk verkleind van 600 naar 400 meter.”

WONINGMARKT

Naast de positieve waardering van de eigen woning en leefomgeving zijn er ook ontwikkelingen die de brede welvaart onder druk zetten. Dat is bijvoorbeeld zichtbaar op de woningmarkt: zo bedroeg de gemiddelde WOZ-waarde in Utrecht in 2026 534.000 euro. Dat is de hoogste gemiddelde WOZ-waarde van alle provincies. Hierdoor is het voor veel mensen moeilijker om een passende woning te vinden.

Hoewel inwoners de natuur in hun omgeving dus waarderen, staat de natuur wel onder druk. Tussen 2016 en 2023 is de hoeveelheid natuur per duizend inwoners gedaald van 22,8 naar 21,4 hectare. Dit komt voornamelijk door bevolkingsgroei.

De gevolgen van klimaatverandering heeft eveneens invloed op hoe mensen hun leefomgeving ervaren. Ongeveer drie op de tien inwoners willen maatregelen nemen om hun woning aan te passen aan bijvoorbeeld hitte of wateroverlast, maar voelen zich daar niet toe in staat. Gebrek aan tijd, geld of informatie speelt daarbij een rol.

VERSCHILLEN TUSSEN INWONERS

,,De gemiddelde score van 7,4 is hoog, het vertelt alleen niet het hele verhaal”, aldus de provincie. De ervaren kwaliteit van leven verschilt bijvoorbeeld per leeftijdsgroep. Zo is die tevredenheid bij 82 procent van de 65-plussers terug te zien; bij inwoners van 18 tot 30 jaar is dat 63 procent. Jongeren zijn bovendien minder vaak tevreden over hun mentale gezondheid. Van de 18- tot 30-jarigen is 14 procent hierover ontevreden, tegenover 3 procent van de 65-plussers. ,,Daarnaast zien we dat inwoners van 65 jaar of ouder tevredener zijn over hun woning dan jongere inwoners.”

Ook inwoners die een sterker gevoel van controle over hun leven hebben, en een grotere verbondenheid met de buurt en woonplaats ervaren, zijn vaker tevreden over de eigen kwaliteit van leven. Van de inwoners die veel grip op hun leven ervaren is 91 procent tevreden, tegenover 47 procent van de inwoners die weinig grip ervaren.

Tot slot maakt ook de woonomgeving verschil. Inwoners van het landelijk gebied beoordelen de milieukwaliteit (zoals lucht, geluid en geur), het groen en de natuur en de veiligheid in hun buurt hoger dan inwoners van stedelijke gebieden. Daarentegen zijn stadsbewoners weer positiever over de bereikbaarheid en het culturele aanbod (film, theater, musea).

ZORGEN OVER TOEKOMST

Ruim een kwart van de inwoners (28 procent) is over geen enkel aspect van het leven in 2040 hoopvol. De grootste zorgen gaan over de kosten van het dagelijks leven, de woningmarkt en de manier waarop mensen met elkaar omgaan.

Gedeputeerde Organisatie Has Bakker concludeert: ,,De kwaliteit van leven in de provincie Utrecht gaat over meer dan stenen en wegen. Het gaat er ook om dat mensen volwaardig kunnen meedoen, gezond zijn en zich veilig en prettig voelen in hun leefomgeving. Cijfers over brede welvaart vertellen daarom pas het hele verhaal als we naar de mensen achter het gemiddelde kijken. In dit eerste onderzoek zien we duidelijke verschillen tussen onze inwoners. Dat geeft ons een waardevol beeld van hoe het met hen gaat. Om dit goed te kunnen blijven volgen, is het belangrijk dat we dit onderzoek vaker doen.”

Benieuwd naar alle cijfers? Bekijk de resultaten van het onderzoek ‘Door de ogen van inwoners - Leven in de provincie Utrecht’ online.