Bedside Singers zingen voor terminaal zieke medemens: ‘Een klankbad van rust en warmte’

RHENEN/REGIO Een groepje van zeven vrouwen biedt zieken die het einde van hun leven naderen, een bijzondere ervaring. Prachtig driestemmig zingend brengen de Bedside Singers een moment van rust en koestering, wat door de zieke en soms ook door familie erg gewaardeerd wordt. Voor de Bedside Singers zelf is elk bezoek weer even nieuw en bijzonder.

door Edith Hazelzet

Liggend op een bank een interview beginnen - dat was een primeur. Daarbij ook nog prachtig toegezongen worden voelde weldadig aan, als een cadeautje. Iets wat ieder mens goed zou doen. Een warm bad vol wiegende klanken, waarin de toegezongene even uit het hoofd gaat en liefdevol wordt ondergedompeld in een klankbad van rust en warmte. Dat is precies wat de Bedside Singers uit Amerongen al ruim drie jaar bieden aan de terminaal zieke medemens in hun omgeving.

Vanuit ruim veertig plaatsen in Nederland doen de vrijwilligers van de Bedside Singers inmiddels hun bijzondere werk in deze intieme, kwetsbare levensfase. Polien Fijan is de muzikaal leider van de Bedside Singers Amerongen. ,,Onze zangers komen uit alle dorpen van Doorn tot en met Rhenen, en hebben totaal andere achtergronden. Toch vormen we - mede door veel te oefenen - als we zingen een volkomen op elkaar afgestemd geheel. Het driestemmig en uit het hoofd instuderen kost tijd. De zang moet vloeien, zodat niets afleidt. Muziek is immers emotie, en reikt verder dan woorden.”

GERUISLOOS

Om de week zingen de vrouwen op woensdagmiddag in Hospice De Wingerd in Amerongen, dat zeven bedden telt. ,,We zijn een onderdeel van de vele services die dit hospice biedt”, vertelt Polien. ,,Ik bel om 12.00 uur of er gasten zijn die het zingen op prijs stellen en hoeveel dat er zijn. De verzorgenden kunnen inmiddels goed overbrengen wat we precies doen. We zingen bijvoorbeeld niet op verzoek bepaalde muziek.” 

Bij belangstelling ontmoeten de Bedside Singers elkaar om 15.30 uur in het tuinhuis van het hospice, om even rust te vinden en in te zingen. Daarna betreden zij ieder met een krukje onder de arm het hospice. ,,Wat de gast wil is leidend. Alles is mogelijk, ook zingen op de gang in plaats van in de kamer, alleen willen wij graag dat dit vooraf helder is. We komen niet om te overleggen maar om te zingen. Afzeggen mag ook op elk moment nog.” 

Om geschuif met stoelen te voorkomen, zetten de dames geruisloos hun eigen krukje neer in de kamer. ,,Maximaal vier van ons brengen vervolgens tien minuten een aantal liederen - heel zachtjes gezongen - en gaan dan door naar de volgende.” Hoeveel dat er zijn verschilt per keer: ,,Voor één gast komen we ook. We komen immers niet voor onszelf,” zegt Polien. ,,Maar vier is wel het maximum achter elkaar. Dan ben je aardig versleten”, volgens Gerdien van der Heiden, een van de zangers. Na het zingen praten de Bedside SIngers altijd even na in het tuinhuis. ,,Dat is fijn om samen te doen, het gebeurt toch best regelmatig dat een van ons ineens staat te zingen voor een bekende.”

WAARDEVOL

,,Elke kamer is anders, qua sfeer of energie en hoe de gast er qua gezondheid aan toe is. Soms is er een verzorgende of een familielid bij. Het kan heel waardevol zijn om zo’n moment samen te beleven en er nog even over na te kunnen praten. En een nabestaande kan er later op terug kijken. Soms komen er emoties los, een enkeling valt in slaap”, aldus Gerdien. 

Het gebeurt ook dat de Bedside Singers een overledene met zang begeleiden vanuit het hospice naar de rouwauto. Polien: ,,We houden ons dan nog meer op de achtergrond, maar soms kan dit ritueel fijn zijn voor nabestaanden. En zo nu en dan ook voor onszelf, ter afronding als we bijvoorbeeld vaker voor deze persoon hebben gezongen. Of als het een bekende van ons betreft. Zo hebben we ook voor Afke, een van onze eigen Bedside Singers, mogen zingen toen zij vorig jaar helaas overleed.”

DRIESTEMMIG

Gerdien licht toe hoe er gezongen wordt en wat: ,,We zingen muziek die soms speciaal is gecomponeerd, of in ieder geval al driestemmig is gearrangeerd. Onze voorkeur gaat uit naar wiegeliederen en slaapliedjes uit de hele wereld zoals ‘Dobre’ en ‘Durme’. We zingen in vele talen, maar ook in klanken zonder woorden. Vaak herhalen we een lied voor het rustgevende effect. Soms zingen wij er maar twee in die tien minuten dat we er zijn.” 

Muzikaal leider Polien vult aan: ,,We hebben nu een repertoire van tien liederen die er qua melodie en harmonieën zo goed in zitten, dat we met al onze aandacht kunnen zijn bij degene die daar in het bed ligt. Soms is het zo ontroerend wat er gebeurt. Zoals bij een meneer die nog actief en alert was. Hij werd direct geraakt en zijn reactie was zo puur. Het is dan de kunst om te blijven zingen, ook als je zelf emotioneel wordt.” 

De beide dames benadrukken dat deze vorm van zingen niet iets is ‘dat je er zomaar even bij doet.’ Polien hierover: ,,Al kun je de Matthäus zingen, dan kun je niet per se dit. Je moet ervoor rijpen. Ik vind het heel boeiend dat dat zo werkt. Onze ambitie is om driestemmig samen zo mooi mogelijk te klinken, wat vraagt om maximale afstemming op elkaar. Iedere stem is even waardevol, eenieder is dienend.”

VOORRECHT

Over haar persoonlijke motivatie voor deze intieme manier van samenzijn met een meestal onbekende zieke, zegt Gerdien het volgende: ,,Geboorte en dood liggen heel dicht bij de kern van leven. Als Bedside Singers mogen we daar even bij zijn en iets bijdragen met dat wat ons talent is. Dat is een bijzonder voorrecht. Het verrijkt mijn leven. Ons zingen brengt even een stukje ontspanning, waar de zieken in die fase soms heel gespannen of verdrietig zijn. We koesteren die persoon als het ware een moment, omhullen hem of haar met zang zodat zij hopelijk iets meer vrede ervaren.”

Om meer bekendheid te geven aan hun werk zongen de Bedsingers niet alleen voor de vrijwilligers van het hospice, maar ook bij een aantal open diensten in kerken en voor een vrouwenbond in Elst. 

SINGERS GEZOCHT

De Bedside Singers zijn op zoek naar aanvulling om de voortgang in wat zij nu doen te garanderen, en om in de toekomst wellicht meer te kunnen bieden, zoals bezoeken aan huis. Met name sopranen en echt lage stemmen worden uitgenodigd om te reageren. ,,We oefenen om de week in Amerongen, de eerste en derde donderdagochtend van de maand”, vertelt Polien. 

,,Voordat we een nieuwe zanger verwelkomen, heb ik als muzikaal leider een gesprek met diegene. Het is belangrijk om er bij stil te staan, dat dit niet iets is wat je zomaar aangaat. Wij doen dit letterlijk met hart en ziel, en moeten ook praktisch gezien kunnen rekenen op elkaar. Goed kunnen zingen in een koor is beduidend makkelijker. We laten een kandidaat dan ook eerst drie maanden meeoefenen. Om te kijken of onze muziek iets is voor deze persoon, of de stem past bij bij onze stemmen, en ook of er een klik is met het bestaande groepje. We vormen als we zingen een geheel, en dat moet in alle samenstellingen werken, ook qua persoonlijkheden. We willen in harmonie aan het bed staan. Na drie maanden volgt er nog een gesprek en dan wordt duidelijk of we samen dit bijzondere vrijwilligerswerk aangaan.”

Meer informatie op bedsidesingers.nl/amerongen