Gert van Eden weet dat ‘zijn’ Veenendaalse molen in goede handen is

VEENENDAAL In april wordt hij negentig jaar. Bijna elke dag fietst hij naar wat altijd ‘zijn’ molen was: Gert van Eden, geboren 15 april 1934 aan de Nieuweweg bij molen De Vriendschap. Als derde kind in het gezin wat uiteindelijk zou bestaan uit vader, moeder en acht kinderen. Ze woonden net voor de molen in een groot huis aan de Nieuweweg. De zolder was in gebruik als graanzolder. Later werd het huis in tweeën gesplitst. Vandaag de dag zijn het nog steeds twee ruime woningen. Hoe kijkt hij terug op alles?

door Anne Slok

De vader van Gert was molenaar op de uit 1872 daterende stellingkorenmolen De Vriendschap. Van jongs af aan wist Gert dat hij zijn vader wilde opvolgen. Zijn hart lag bij de molen. Toch had hij wel eens vraagtekens wanneer er een vrachtwagen geladen of gelost moest worden. Zakken gevuld met 75 kilo graan waren zwaar. De broers Jan en Henk vertrokken naar Nieuw-Zeeland om daar een bestaan op te bouwen. ,,Ik stond op de omloop van de molen en zwaaide ze uit”, herinnert Gert zich. ,,Pas twintig jaar later heb ik ze teruggezien.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Molen De Vriendschap in 1967, kort voor de ontmanteling. - HVOV

OVERGENOMEN

Gert ging na de ULO naar de opleiding ‘Bakkerij en Maalderij’ in Wageningen. Daarna heeft hij nog diverse cursussen gevolgd die betrekking hadden op het maken van verschillende soorten veevoeder. Hij was voorbereid op de volgende stap in zijn leven. In 1960 nam hij de molen van zijn vader Gerrit Jan over. Hij ruimde oude machines op en zorgde voor extra graansilo’s in de molen. Het binnenwerk was een paar jaar eerder al uit de molen gesloopt. Op 9 september van dat jaar trouwde hij met zijn Truus van Dijk. Nu bijna 65 jaar later zijn ze nog steeds bij elkaar en wonen in de Freule Lauta van Aysma-flat aan de Kerkewijk naast zorgcentrum De Engelenburg.

PIJN IN HET HART

Vroeger kon een molenaar volstaan met het malen van een paar ton graan per week. Maar daar kon je in de zestiger jaren geen gezin meer draaiende mee houden. Gert moest een keuze maken. Stoppen of het mengvoederbedrijf, wat het inmiddels was geworden, uitbreiden. Hij koos voor het laatste. ,,Met pijn in mijn hart heb ik eind jaren zestig de beslissing moeten nemen om de molen te ontmantelen. De wieken gingen er in 1967 af, de as tandwielen en roedes gingen naar andere molens.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Gert controleert het graan wat gemalen wordt. - Anne Slok

RESTAURATIE

De molen werd voorzien van aluminium beplating. ,,Elke avond na het werk,” zo gaat Van Eden verder, ,,ging ik de hond uitlaten. Je wilt niet weten hoe zeer het me deed dat de molen geen echte molen meer was.” Opnieuw een dilemma. Er moest wederom uitgebreid worden. Schaalvergroting aan de Nieuweweg was geen optie. Gert, die goed contact had met de specialist op het gebied van mengvoeders E.J. Bos in Ederveen, verkocht de klantenkring, de vrachtwagens en het machinepark aan deze firma. Ook het personeel kon mee. Dat was een prima oplossing want nu waren er mogelijkheden om de molen in oude glorie te herstellen. De gemeente kocht de molen, tenminste wat ervan over was. Er werd subsidie vrijgemaakt, het rijk sprong ook financieel bij en de restauratie kon worden aangepakt. 

PRINS CLAUS

In 1995 werd de hernieuwde molen door prins Claus geopend. Veenendaal was, als enige in de provincie Utrecht, weer in het bezit van twee werkende molens! Prins Claus was beschermheer van de vereniging De Hollandsche Molen en kwam in die hoedanigheid naar Veenendaal. De Leersumse fotograaf Lou Cijvat maakte in opdracht van de gemeente een uitvoerige fotoreportage. Op veel foto’s staat Gert van Eden in zijn molenaarsjas, uitleg gevend aan de prins. Het was in feite het begin van zijn vrijwillig molenaarsschap. In 2019 verkocht de gemeente de molen aan de Veenendaalse vastgoedonderneming Tomorrow onder voorwaarde dat de molen maalvaardig en te bezichtigen zou blijven.

(de tekst gaat onder de foto verder)

In december 1995 heropende prins Claus de gerestaureerde molen. - Lou Cijvat/Gemeentearchief Veenendaal

IN GOEDE HANDEN

Nu Gert de negen kruisjes nadert, kan hij gerust zijn. Peter Tijssen die eerste molenaar is, draait en onderhoudt de molen met een team van molenaars. Ook het vak van (vrijwillig) molenaar blijkt in trek. Diverse (jonge) molenaars in spé doen er regelmatig examen. Gert van Eden is gerust op de toekomst en weet dat ‘zijn’ molen in goede handen is en blijft. Hij heeft er ook van gehoord dat er een boek in de maak is over molen De Vriendschap. Over de Nieuwe Molen bestond er al één, mogelijk nog dit jaar volgt een publicatie over deze molen aan de Nieuweweg. De tekst is klaar, over de financiering (onder meer het vinden van co-sponsors) wordt nu nagedacht. Het zal in ieder geval een kleinschalige uitgave zijn, bedoeld voor gericht en wat breder geïnteresseerd publiek.

Van links naar rechts: Wouter Schoemaker en Channa van Harmelen die het molenaarsexamen afleggen, Peter Tijssen en Gert van Eden, beiden molenaar, Kees Jansen die ook het examen nog moet afleggen en molenaar Henk Chevalking die net als Peter Tijssen veel op de molen te vinden is. - Anne Slok