‘SKF’ verplaatst productie, 195 man op straat

VEENENDAAL Het bedrijf Tsubaki Nakashima, ofwel TN Europe B.V. aan de Smalle Zijde in Veenendaal, sluit eind dit jaar de deuren van de Rollen fabriek. In Veenendaal staat de onderneming nog altijd bekend onder de oorspronkelijke naam, de SKF Kogellagerfabriek. Het overhevelen van werk naar een omgeving waar de loonkosten beduidend lager liggen, betekent dat er in Veenendaal straks geen werk meer is voor 195 personen, waarvan 13 uitzendkrachten.

door Martin Brink

Dinsdagochtend zijn alle belanghebbenden (de ondernemingsraad, de medewerkers, de vakbonden, de klanten en de leveranciers) ingelicht over deze ingrijpende stap die er al langer aan zat te komen. Al In september 2019 maakte de Japanse onderneming bekend dat zestig arbeidsplaatsen zouden vervallen. Deze werknemers vloeiden af met een goede regeling. Wie overbleven waren, volgens een oud-werknemer, vooral getrouwe medewerkers vanaf een jaar of vijftig. Voor hen is ergens eind dit jaar de laatste werkdag. Het is de zoveelste klap na alle overnames.
De sluiting heeft volgens de directie geen gevolgen voor de Sheet Metal Parts fabriek, op hetzelfde terrein, waar een kleine 40 medewerkers werkzaam zijn. Deze fabriek zal blijven voortbestaan.

Marleen van Dijk, HR Director Europe Region, laat namens het bedrijf weten: ,,Uiteraard hebben de veranderingen in de automotive sector (electrificering) impact op de huidige en toekomstig te verwachten bedrijfsactiviteiten. Als componentenleverancier in Nederland is het steeds moeilijker om concurrerend te blijven, omdat lagerfabrikanten naar goedkopere leveranciers zoeken. De optelsom van deze ontwikkelingen heeft geleid tot afnemende verkopen en een somber perspectief op nieuwe producten, waardoor er geen alternatieven zijn om weer winstgevend te worden.”


KLANTENVERLIES Murat Sekercan, bestuurder van FNV Metaal, is nauw betrokken bij de onderhandelingen met de directie van TN. Hij vertelt: ,,Volgens TN heeft het bedrijf sinds 2018 te maken met een verlies aan klanten en verkopen en is daarmee niet langer winstgevend. Verder stelt TN dat ze het als componentenleverancier in Nederland steeds moeilijker heeft om de concurrentie aan te kunnen. Dat omdat lagerfabrikanten naar goedkopere leveranciers zouden zoeken. Er zouden helemaal geen alternatieven meer zijn in Veenendaal om weer winstgevend te worden.”
Sekercan vraagt zich wel af of de verplaatsing naar Bosnië wel een goede zet is. ,,Dat is een land waar de arbeidsproductiviteit en kwaliteit veel te laag is. Waarom kiest men er niet voor om extra werkgelegenheid naar Veenendaal te halen? Waarom wil men niet investeren in Veenendaal om de continuïteit van haar activiteiten in Veenendaal te waarborgen? Dat zijn allemaal vragen die nog beantwoord moeten worden.”
TN wil de bedrijfssluiting gefaseerd doen. Zo wil men dit jaar nog alle rollerslijnen sluiten en verplaatsen naar Bosnië eind december dit jaar. Bijna al het personeel verliest zijn baan, met alle gevolgen van dien. De FNV-bestuurder: ,,Daarom willen wij de komende tijd in gesprek over een goed sociaal plan. Maar dat gaat, wat ons betreft hand in hand met een zeer gedegen adviestraject vanuit de ondernemingsraad van TN over of deze bedrijfssluiting en het banenverlies op deze wijze noodzakelijk is.”

DEBAT FNV Metaal heeft geluisterd naar de argumenten van werkgever, maar vindt dat het oordeel of dit een terechte bedrijfssluiting is, vooral onderwerp moet zijn van het debat tussen TN en de ondernemingsraad. ,,Verplaatsing naar een lagelonenland zoals Bosnië heeft vaak nadelen en bescheiden voordelen, gelet op de lage arbeidsproductiviteit en kwaliteit. Anders moet er een goed en rechtvaardig sociaal plan komen voor de werknemers.”

Het huidige sociaal plan loopt af per 1 november 2022. ,,Wij willen nu een sociaal plan hebben dat recht doet aan de situatie waarin werknemers zich geplaatst zien als het gaat om het beperken van aankomend inkomensverlies en het vinden van een nieuwe werkomgeving.”De bonden gaan in gesprek met hun leden.
Voor FNV Metaal geldt: ,,Daarbij nemen we in onze overwegingen mee dat TN nog steeds een kapitaalkrachtige onderneming is. Daarvan mogen we verwachten dat ze haar personeel, als er sprake is van een gedwongen afscheid, op een respectvolle manier behandelt en met een goed sociaal plan laat gaan.”
Op dinsdag 8 maart vindt er een formeel overleg plaats met een delegatie van de werkgeverskant. Bondsbestuurder Murat Sekercan: ,,We praten dan over de inhoud van het sociaal plan. Dan gaan we verkennen of we op basis van onze voorstellen op korte termijn tot een verbeterd sociaal plan kunnen komen. Kort daarna zullen we een aantal werknemersbijeenkomsten organiseren voor de leden om ze bij te praten over de voortgang van het onderhandelingstraject.”

’BOXAL’ Voor Veenendaal is dit de tweede onderneming in relatief korte tijd die de productie verplaatst naar een land waar goedkoper gewerkt kan worden. In januari 2021 werd bekend dat Trivium Ardagh (de voormalige Boxal aan de Rozenstraat) de poorten zou sluiten. Daardoor verloren 130 mensen hun baan.
De gemeente hapte snel toe door er een recht van eerste aankoop op het terrein te zetten. Al langer - vanaf de jaren zeventig - wilde men deze zware industrie uit de wijk hebben. Dat lukte nooit, dus de sluiting was een zeer onverwachte meevaller. Op het terrein moeten woningen komen, vooral in de sociale huur.
Het is zeer goed denkbaar dat dit hetzelfde zal gebeuren met het immens grote terrein van TN Netherlands. Aan de overzijde van de Meubelboulevard wordt het zieltogende industrieterrein omgevormd naar een woonwijk. Daar wordt nu druk aan gewerkt. De panden stonden al jaren leeg en zien er zeer onderhavig uit. De wethouder economische zaken sloot enkele weken geleden nog triomfantelijk een convenant met de eigenaar en projectontwikkelaar. Dat dit ook zal gebeuren met het terrein van de oude SKF, ligt in de lijn der verwachting.

ZWEEDS SKF Kogellagerindustrie is van huis uit een Zweeds bedrijf. In 1953/1954 betekende dit de eerste grote industrie voor Veenendaal. Het lag toen nog echt tussen de weilanden. Het zou het begin zijn van een explosieve economische groei voor Veenendaal. Dankzij het toenmalige gemeentebestuur werd door de SKF-directie in Amsterdam besloten om het gunstige vestigingsklimaat in Veenendaal te accepteren.
Ook werkte mee dat in Veenendaal een groot aantal relatief goedkope arbeidskrachten te bieden had. Prins Bertil van Zweden en prins Bernhard kwamen in 1954 langs om het bedrijf officieel in gebruik te nemen. Burgemeester A. Bakker en wethouder Ant. de Ruiter waren de grote lobbyisten om de onderneming naar Veenendaal te halen. SKF Veenendaal heeft altijd een grote regionale rol gespeeld en was lange tijd de grootste werkgever.

SOCIAAL SKF toonde zich een zeer sociaal bedrijf. Wie er werkte, had het er goed, zo was de algehele mening. Net als bij de Scheepjeswolfabriek overigens. Dan kon men met een gerust hart trouwen en een huisje inrichten, wellicht zelfs één kopen.
SKF stond ook aan de wieg van vele clubs. Een fitte werknemer is immers een ‘belegging’ voor de toekomst. Heden ten dage geldt dat overigens nog steeds! Daarin was SKF overigens niet uniek. Bijna alle Veenendaalse fabrieken hadden hun eigen clubs die ze van harte (financieel) steunden. Bij SKF ontstonden bijvoorbeeld de SKF Korfbalclub en de tafeltennisclub, werd ook vele jaren de SKF Wielerronde geïnitieerd en de Wolmars opgezet. Voor het personeel waren de viswedstrijden ook legendarisch.
De producent in kogellagers en rollagers werd in december 2003 verkocht aan het Amerikaanse bedrijf NN inc. Europe. Die had al als doel om het te reorganiseren en goedkoop te produceren in Bosnië. ,,Dat viel flink tegen voor het Amerikaanse bedrijf omdat de kennis en techniek en de inzet van de mensen in Bosnië ver achter loopt op Nederlands geschoold personeel”, meldt een oud-werknemer die twee jaar geleden aan de kant stond.
TN Europe B.V. is sinds halverwege 2017 onderdeel van Tsubaki Nakashima Co., Ltd, een aan de beurs van Tokyo genoteerde onderneming. In Veenendaal worden rollen voor lagers en geperste plaatstalen delen geproduceerd. De klanten zijn toeleveranciers voor de automotive industrie (auto’s en vrachtwagens), evenals toeleverancier voor andere industriële toepassingen. TN Europe B.V hevelt de productie nu dus over naar de TN fabriek in Bosnië-Herzegovina.