Duitse soldaat verzot op fotograferen

Regio - In 1989 werd in publieksserie ‘Nederland en de Tweede Werelddoorlog’ nog aangegeven dat er betrekkelijk weinig foto’s zijn gemaakt van de meidagen van 1940, niet van Nederlandse zijde maar ook niet van Duitse kant. Dat laatste moet anno 2018 worden bijgesteld. In het pas verschenen boek ‘Nach Holland, de meidagen van 1940 door Duitse ogen’ bewijst auteur en verzamelaar van mei 1940-foto’s Gerard Groeneveld in 200 foto’s het tegendeel.

In 1989 was Waanders uit Zwolle de uitgever van deze 52-delige serie, waarin ook Rhenen, Wageningen, Ede en in het laatste deel ook Veenendaal aan bod kwamen. In 2018 is het de opvolger van deze uitgeverij die een boek over de foto’s van Duitse kant publiceert. Groeneveld is geen onbekende op dit terrein. Hij gaf in 2007 ‘Heinz in Holland’ uit, een voorproefje van het huidige werk. De historicus merkte dat er in Duitsland een schat aan materiaal vergeten op zolders ligt. Menig Wehrmachtsoldaat hanteerde manelijk een fototoestel om wat hij zag en beleefde voor thuis vast te leggen. Amateurfotografie was in nazi-Duitsland populair. Aan het begin van de oorlog bezat ongeveer een op de tien soldaten een kleinbeeldcamera. In Nederland was een camera nog een zeldzaamheid.

Historische documenten

Die kiekjes van toen zijn nu interessante historische documenten geworden. Ze tonen tot dusver nog onbekende scènes van de gevechten tijdens de meidagen in 1940 en geven een boeiend beeld van Nederland tijdens de oorlogsjaren. Vaak toeristische plaatjes, of illustraties van de dagelijkse militaire routine, maar een enkele keer onthullen ze soms iets meer, zoals in ‘Nach Holland’ het bombardement op Rotterdam, waarbij we zelfs de brokstukken in de Maas zien vallen.
Hoe worden die privé-kiekjes herontdekt? Gerard Groeneveld meldt dat ook in zijn boek. Sinds 2000 is er namelijk een levendige handel in deze unieke plaatjes. De albums van de strijders van toen gaan over naar kinderen of kleinkinderen. Die hebben er weinig mee, trekken het fotoalbum uiteen en verkopen de losse plaatjes via bijvoorbeeld veilingsite Ebay. Het is lucratief. Soms kan de prijs van één enkel kiekje oplopen tot 150 euro. Het ligt er maar net aan wat er op staat en hoe herkenbaar het is. ‘’Zo verdient de aanvaller van toen opnieuw aan ons via de Duitse generatie van nu. Dat is het wrange aan het geheel. Maar dat is niet anders,’’ zo verzucht een verzamelaar die steeds meer personen tegen elkaar op ziet bieden.

Grebbeberg

Uiteraard is er in het boek ook aandacht voor deze omgeving. De Grebbestelling lag immers na enkele dagen na de inval in het brandpunt van de strijd en moest uiteindelijk doorgang bieden naar de Vesting Holland. Zo zien we officieren gebogen over stafkaarten in Renswoude en staat ook Rhenen er in, al moet gezegd worden dat dat aanbod betrekkelijk is. Dat komt omdat de heren achter Grebbelinie.nl alert zijn op alles wat op veilingsites langskomt over Rhenen en Wageningen en de kiekjes vaak weten te bemachtigen om het direct te delen op hun. Zo heeft iedereen er wat aan.

‘Nach Holland. De meidagen van 1940 door Duitse ogen’ is uitgegeven door WBooks, 29,95 euro, gebonden, 160 pagina’s met vooral onbekend fotomateriaal, in elke boekwinkel verkrijgbaar. Auteur Gerard Groeneveld is historicus en publiceerde eerder boeken over Nederlandse onderwerpen uit WO2 - waaronder de ‘bruine kant’ - bij uitgeverij Vantilt in Nijmegen.

Een bijzondere fotoserie verwierf ooit een Veenendaler. Die werd genomen in de Wageningse Hoogstraat. De foto’s tonen wachtende SS’ers kort voor de aanval op de Grebbeberg. Onderwijl plundert een aantal de fotozaak aan de overkant. Dat verklaart het grote aantal foto’s van en na de gevechten op de berg. De serie is gepubliceerd in De Slag om de Grebbeberg. (Uitgeverij Matrijs)