De zoektocht van Goof van Lienden naar de bemanning van de Lancaster

door Marco Diepeveen

Elst - In vijf jaar tijd vond hij nabestaanden van vijf bemanningsleden. Maar bij twee man liep het spoor tot op heden dood. Elstenaar Goof van Lienden onderzoekt de crash van een Britse Lancaster-bommenwerper in zijn woonplaats.

We schrijven 21 december 1942. Een heldere nacht met goed weer. Een samengesteld eskader van 137 bommenwerpers valt München aan. De meeste bommen blijken hun doel te missen. Mogelijk door een ‘decoy’: een misleidend nepdoelwit.
Op de terugweg naar Engeland haalt een Duitse nachtjager van het type Messerschmitt Me 110 de Lancaster W4191 neer – één van de twaalf verliezen van deze raid. Het ongelukkige toestel stort om middernacht neer in een veld langs de N416, tegenover de vroegere jeugdherberg.
Alle zeven inzittenden komen om het leven. De crashlocatie is vreemd, want de route van de terugvlucht liep over Noord-Frankrijk. Daar zijn ook de meeste andere bommenwerpers neergestort. De brandweer van het kamp van de Nederlandse Arbeidsdienst, dat toen op De Eikelkamp (de latere jeugdherberg) zat, hielp bij het blussen van de brandende bommenwerper. Ook een barak vatte vlam, maar die werd tijdig geblust.

Gelukstreffer

“Binnen slechts enkele weken kwam ik familieleden van het eerste bemanningslid op het spoor. Dat was echt een gelukstreffer. Je stuurt brieven, snuffelt rond in (online) archieven, op genealogische en historische sites en op social media. Soms stuurde ik domweg brieven naar personen met dezelfde achternaam uit de telefoongids.
Spring heel voorzichtig om met ooggetuigenverslagen, want bronnen spreken elkaar soms tegen en herinneringen vervagen met het verstrijken van de tijd. Ik volg alleen de feiten, geen suggesties. Het is vooral een kwestie van netwerken. The Royal British Legion (de Britse veteranenorganisatie), de CWGC (de oorlogsgravenstichting van het Gemenebest), veel vrijwilligers bij historische verenigingen en musea hebben mij goed geholpen.”

BBC

Zo kwamen zeven bemanningsleden in beeld. “Alleen een grafsteen op de begraafplaats in Leusden herinnerde aan hun bestaan. Elke naam moest een gezicht met een historie krijgen.
Dan gaan ze voor je leven. Op twee na is dat gelukt: copiloot Douglas Bannerman en radiotelegrafist Gordon Bentley. Van hen bezit ik wel een foto, maar ken ik geen nabestaanden. Voor Bentley hebben wij het graf van zijn ouders in Engeland bezocht. De BBC wijdde er zelfs een uitzending aan.
Helaas zonder resultaat. Nu speelt wel mee dat beide vliegers enig kind waren. Maar ik geef niet op en blijf doorzoeken.”

Duitse aas

Van Lienden onderzoekt ook de Duitse kant van het verhaal. Opgestegen van vliegbasis Venlo schoot nachtjagerpiloot Reinhold Knacke – een Duitse gelauwerde ‘aas’ met 44 overwinningen op zijn naam – de Lancaster neer. Frappant is dat hijzelf nog geen twee maanden later de dood vond in Achterveld, na een luchtgevecht met een Short Stirling-bommenwerper. Zijn navigator wist toen tijdig de brandende Messerschmitt te verlaten.

Brief

Van Hind, Davey en Bate ontstonden er familiebezoeken over en weer. Bate was voor de oorlog zendeling in China. Hind had als artillerist bij het Britse leger de evacuatie van Duinkerken in mei/juni 1940 meegemaakt. Later stapte hij vrijwillig over naar de Royal Air Force. Vooral de ontmoeting met een kleinzoon van navigator Harold Bate staat Van Lienden nog scherp op het netvlies.
“Ik kreeg toen een brief van zijn opa (gedateerd 12 december en gestuurd naar zijn familie), waarin hij schreef uit te zien naar Kerst.
Harold was moe; had op dat moment zestien intensieve en gevaarlijke missies gevlogen. De achttiende werd hem fataal. Dat ontroerde mij enorm.” Het jongste slachtoffer uit de Lancaster was boordschutter Cecil Davey. Pas 19 was hij, toen hij sneuvelde.

Wie beschikt over meer informatie, kan Goof van Lienden mailen via: gjvanlienden@planet.nl.