Lucy zocht naar antwoorden via DNA Onbekend: ‘Ik weet nu honderd procent zeker waar ik vandaan kom’

VEENENDAAL Lucy Reijerse-Acan (40) groeit op in een onveilig huis in een onveilig Oeganda. De man van wie ze denkt dat het haar vader is, Okumu, mishandelt haar. Op haar tiende komt er een blinde vrouw aan het hek die zegt haar moeder te zijn en dat haar vader een andere man is. Ruim dertig jaar later hoort ze de waarheid in het televisieprogramma DNA Onbekend.

Het huis van Lucy ademt Afrika. Aan de muur hangen traditionele maskers en een wandkleed en op de vensterbank staat het vol met Afrikaanse beeldjes. Lucy lacht als de verslaggever ernaar vraagt. ,,Dit heeft mijn man allemaal gekocht hoor. Van mij hoeft dit helemaal niet. Maar hij zegt dat hij mij thuis wil laten voelen. Als het aan hem ligt staat het hele huis vol.” Lucy woont sinds 2012 in Nederland en sinds 2008 buiten haar vaderland Oeganda. Het contrast tussen deze twee landen en levens kan niet groter zijn. Opgroeien in Oeganda bij de blinde Okumu in een land dat geteisterd werd door een bloedige burgeroorlog was een hel voor de Veense.

LEUGEN

Haar werd in haar jeugd verteld dat haar biologische moeder in het kraambed was overleden. Tien jaar lang leeft ze in deze leugen, want dan staat er opeens een vrouw genaamd Acayo Grace aan het hek. Lucy heeft net jerrycans gevuld bij de waterpomp. Als ze vertelt dat ze Lucy heet, omhelst Acayo haar direct. ,,Ik trok me terug, omdat ik niet een vreemde vrouw ga knuffelen. Toen vertelde ze dat ze mijn biologische moeder was. Ik geloofde er niets van. Mijn moeder is overleden, zei ik. Ze begon te huilen en zei: dat is wat ze tegen jou zeggen.” Wat blijkt: Okumu heeft Lucy toen ze zo’n negen maanden was en nog in het ziekenhuis lag ontvoerd toen Acayo even uit de kamer was.

NACHTMERRIE

Lucy is dan eigenlijk al geen kind meer. Als ze ongeveer vier jaar is, begint er een burgeroorlog tussen de Oegandese overheid en de Lord’s Resistance Army (LRA) en vlucht ze naar buurland Soedan. ,,We liepen ’s nachts omdat het dan koeler was. Er was amper eten en drinkwater waardoor ik opgezwollen benen kreeg. In Soedan was er ook oorlog. Daar lagen lijken die door de hitte zo opgezwollen waren dat ze ontploften. Dat is als kind een nachtmerrie en een beeld dat nooit meer van mijn netvlies gaat.” Okumu besluit terug te gaan naar Oeganda.

En dan hoort ze dus na tien jaar dat haar moeder nog leeft. Acayo zegt dat een priester die Nicolas heet haar vader is. Vervolgens neemt Okumu Lucy mee naar de hoofdstad Kampala om haar weg te houden bij haar moeder. Later keren ze weer terug naar hun dorp Gulu waar Lucy een paar dagen later een vrouw ontmoet op de markt die haar geld in haar handen drukt om weg te kunnen vluchten van Okumu en te reizen naar haar moeder in het dorpje Kitgum.

De vlucht was heel ingrijpend.

Haar moederliefde is groter dan de angst voor het vluchten en ze vertrekt stiekem uit het huis van Okumu. ,,De vlucht was heel ingrijpend”, herinnert Lucy zich. ,,Ik was bang dat ik betrapt zou worden en hij me zou doodslaan. Ik ben heel voorzichtig te werk gegaan. Op een dag werd ik wakker, heb mijn kleren via het hekje naar buiten gegooid en ben uit het raam geklommen. Ik rende naar het busstation, maar er reed geen bus. Als het te lang zou duren, zou Okumu de politie achter me aansturen. Toen stopte er een vrachtwagenchauffeur die eten naar Kitgum bracht. Hij wilde me eerst niet meenemen, maar toen ik vertelde dat mijn blinde moeder op me wachtte, nam hij me mee.”

TEVREDEN

Al is ze blij dat ze bij haar moeder woonde, is het zeker niet makkelijk. Er ontbreekt geld voor eten, kleding of school en haar moeder voedt vier kinderen alleen op. Als oudste dochter werkt Lucy in tuinen of wast ze kleding. Als haar moeder overlijdt, gaat ze terug naar Okumu. Ze wordt daar op een dag tot bloedens toe geslagen en vlucht weer, gaat toch weer terug, vlucht wederom en begint te zwerven tot ze opgevangen wordt door een Noorse man die haar werk aanbiedt bij het kantoor van een ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties.

Lucy kan nu goed vertellen over haar dramatisch verleden; ze heeft jarenlang intens psychische hulp gehad. Ze wandelt soms in De Groene Grens als ze zich onrustig voelt. Er is te veel gebeurd om met volle overtuiging te zeggen dat ze gelukkig is. ,,Ik ben wel tevreden in het leven; ik hoef me geen zorgen te maken om mijn gezondheid of waar ik mijn eten vandaan haal. En ik heb een geweldige man.” Dat ze al haar ontberingen heeft overleefd, mag een wonder genoemd worden. Hoe kreeg ze dat voor elkaar? ,,Als je in zo’n situatie leeft, bouw je een overlevingsmechanisme op. In je gedachten doe je alles om te overleven. Ik heb ook geluk gehad. Ik had dood kunnen zijn van de honger, rebellen hadden me kunnen ontvoeren zoals duizenden kinderen is overkomen. Ik ben blij dat ik nog leef.”

OPLUCHTING 

In 2006 ontmoet ze haar man bij de Verenigde Naties. Ze worden verliefd, trouwen een jaar later en gaan eerst in België wonen en vanaf 2012 in Nederland. De vragen rond haar identiteit blijven rondspoken en ze schrijft het televisieprogramma DNA Onbekend aan in de hoop eindelijk antwoord te krijgen op de vraag: is Okumu inderdaad niet mijn vader?

Op de bank bij presentatrice Marlijn Weerdenburg krijgt ze eindelijk bevestiging dat Okumu niet haar vader is en priester Nicolas inderdaad wél. Lucy huilt vervolgens tranen van blijdschap en opluchting. ,,Ik wilde zo graag mijn moeder geloven. Als kind is er altijd tegen mij gelogen. Nu had ik honderd procent zekerheid dat zij de waarheid sprak. De uitslag gaf mijn rust, want familie is je basis. Ik weet nu waar ik vandaan kom.”

De waarheid maakt haar blij, maar de littekens uit haar jeugd blijven knellen. ,,Wat er is gebeurd doet mij nog steeds veel pijn. Wat ik heb meegemaakt, maken nu nog zoveel mensen in de wereld dagelijks mee. Kinderen die honger lijden en in oorlog leven. Ik ben nu in de positie om iets terug te doen: Ik sponsor zes kinderen in Oeganda die ik naar school stuur. Ik regel medische hulp voor een twee maanden oude baby van een geestelijk beperkte vrouw die verkracht is.” Lucy wil iets maken van haar leven. ,,Mijn toekomst is voorspoedig. Nu ik in Nederland woon, heb ik de kans gehad om maatschappelijk werk en verzorgende IG te studeren. Ik werk nu in Veenendaal bij InteraktContour als begeleider voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel. Mijn droom is om verpleegkundige te worden. Als klein meisje had ik die droom al. Ik geloof dat ik het kan.”

Aflevering 3 van DNA Onbekend met Lucy is terug te zien op NPO Start of NPO Plus.