Veenendaler schrijft uit ervaring boek over dankbare taak als familierechercheur

VEENENDAAL Wat een familierechercheur doet? Gelukkig zullen de meeste lezers het antwoord niet weten. Het is iemand die bij zware ingrijpende gebeurtenissen zoals een ontvoering, een moord, maar soms ook een identificatieproces na een ramp het vaste aanspreekpunt is voor de nabestaanden van de slachtoffers. Erik van den Bos schreef er vanuit zijn ervaring in die neventaak met gepaste trots een boek over, dat deze maand uit is gekomen: Er is altijd een ander die het zwaarder heeft. ,,Je stapt in een wereld die je niet kent. Het is een prachtige, waardevolle en zeer dankbare taak.”

door Arjan van den Berg

Al op zijn zeventiende kwam Van den Bos in 1981 bij de Koninklijke Marechaussee, waar hij tot zijn afzwaaien in augustus vorig jaar maar liefst 43 jaar werkzaam was bij verschillende afdelingen in binnen- en buitenland. En dus ook als familierechercheur. Al eerder prikkelden collega’s hem om een boek te schrijven over zijn emotievolle ervaringen. Na zijn vroegpensioen had hij de tijd om het boek te schrijven, wat hij vanuit zijn eigen perspectief deed. Allereerst wilde hij het graag zelf op papier hebben, maar daarnaast wil hij de lezer van het bestaan van het werk op de hoogte brengen en uitleggen wat het inhoudt. Ook als respect naar de nabestaanden toe en als eerbetoon aan zijn collega’s.

NIEUWSGIERIG

,,Het is zo’n mooie taak dat het best onder de aandacht mag worden gebracht. In 2009 ben ik toevalligerwijs bij dat werk terecht gekomen, toen ik mijn teamleider op een ochtend tegenkwam. ‘Ik denk wel dat het wat voor jou is, heb je interesse om dat te gaan doen?’, vroeg hij. Ik wilde me er eerst in verdiepen en heb toen ‘ja’ gezegd. Inhoudelijk sprak het me aan bij welke onderzoeken je betrokken werd en ik was nieuwsgierig naar wat er op m’n pad zou komen. Het is geen fulltimebaan, maar een neventaak. In de zeven jaar dat ik het heb gedaan, heb ik aan zo’n elf zaken meegewerkt. Dat waren allemaal heftige zaken en het was toen een goed moment om over te stappen naar een andere afdeling.”

Een familierechercheur werkt altijd in een koppel, maakt verder geen deel van het onderzoek. Zo doet diegene geen verhoren en heeft alleen contact met de teamleider. ,,Je biedt een luisterend oor, geeft advies en legt uit hoe een onderzoek en rechtszaak verloopt. Je kent de weg naar hulpverleners, maar je bent niet opgeleid om er zelf een te zijn. Daar zijn mensen als een casemanager van Slachtoffer Hulp Nederland, maatschappelijk werkers, psychologen en soms dominees en priesters voor.”

RELATIE OPBOUWEN

De eerste keer dat familie te maken krijgt met een familierechercheur is niet het moment waarop de deur opengaat en de harde waarheid moet worden verteld. ,,We zijn niet de brengers van het slechte nieuws. Je moet een relatie met nabestaanden opbouwen en dat wordt moeilijker als je wordt geassocieerd met degene die het slechte nieuws kwam brengen.”

Vaak is een familierechercheur verbonden aan een strafrechtelijk onderzoek zoals een vermissing, doodslag of moord. Voordat een opsporingsbericht op de televisie wordt uitgezonden of een persbericht uitgaat, wordt er afgestemd met de familie. Er wordt niet alleen informatie gedeeld, maar ook opgehaald.

INTENSIEF

Het werk is intensief, zoals bijvoorbeeld bij de identificatie van de slachtoffers van MH-17, het boven Oekraïne neergehaalde passagiersvliegtuig, waaraan Van den Bos meewerkte. In het breed samengestelde Landelijk Team Forensische Opsporing werkten onder meer politie, tandartsenpatholoog-anatomen en begrafenisondernemers samen om aan de ene kant met vingerafdrukken en gebitsgegevens aan identificatie te werken en aan de andere kant dossiers aan te leggen hoe slachtoffers er bij leven uit hebben gezien.

,,Veel slachtoffers kwamen uit Hilversum. In de Vituskerk werd een herdenkingsdienst gehouden. Een van de nabestaanden noemde ons een baken van rust in de woelige zee van emoties, gissingen, hele en halve waarheden. Treffender en mooier kon het niet worden verwoord.” Niet voor niets prijkt er op de cover van het boek een vuurtoren. 

Het boek is verkrijgbaar bij uitgeverij Boekscout en ligt bij boekhandel Van Kooten en Primera van Walsem. Op zondag 26 januari vertelt Erik van den Bos in Bibliotheek Veenendaal over zijn werk en boek en is er mogelijkheid omvragen te stellen, het boek te kopen en het te laten signeren. De toegang is gratis en is van 14.00 tot 15.30 uur in zaal 1 op de eerste verdieping van De Cultuurfabriek.