Verzetstrijdster Betty Bausch-Polak op 105-jarige leeftijd overleden

RHENEN/VEENENDAAL Op vrijdagavond 8 november is in Israël de bekende Holocaust-overlevende Betty Bausch-Polak overleden. Betty overleefde de oorlog via de onderduik, maar haar man werd als joods verzetsstrijder gefusilleerd op de rand van Rhenen en Veenendaal.

Bausch-Polak werd bekend vanwege haar vele lezingen voor jongeren in binnen- en buitenland, die zij tot op hoge leeftijd verzorgde. Ook bij het Veense Ichthus College kwam zij vanaf 2012 langs als gastdocent. In haar lezingen waarschuwde zij voor groepsdenken. Hierbij wordt het individu niet meer gezien, maar gereduceerd tot een groep, die men kan haten en geweld mag aandoen. Zij riep op tot vergeving en verzoening. Voor haar inzet ontving zij een hoge Duitse en Nederlandse onderscheiding.

BETTY POLAK

Betty Polak werd geboren in 1919 in een joods-orthodox gezin in Amsterdam en groeide op aan de Plantage Kerklaan. Ze trouwde met de economiestudent Philip de Leeuw (1914-1944), die ze kende van de zionistische beweging Mizrachi. Samen wilden ze naar het mandaatgebied Palestina toen de oorlog uitbrak. De Leeuw was luitenant in de meidagen van ’40 en doorzag het antisemitische gevaar van de Nazi’s. Een vlucht naar Engeland mislukte driemaal. 

HET APELDOORNSCHE BOS

Samen werkten Betty en Philip in de Joodse verpleeginrichting ‘Het Apeldoornsche Bos’  en ontsnapten ternauwernood, toen de Nazi’s in januari 1943 alle patiënten en verzorgers afvoerden naar Auschwitz. Ze doken vervolgens onder en kwamen in Bilthoven terecht bij de school van Kees Boeke.

ARRESTATIE

Philip de Leeuw raakte betrokken bij het gewapend verzet. Het echtpaar werd begin november 1944 gearresteerd. Samen met vijf anderen, waaronder dominee Bas Ader, werd De Leeuw later gefusilleerd op een plek tussen Rhenen en Veenendaal. Jaarlijks worden de zes mannen herdacht bij het kruis op de berg, een monument dat inmiddels op de plek van de terechtstelling is geplaatst. 

Betty werd vrijgelaten en werkte na de oorlog bij het ministerie van Landbouw en Visserij in de staf van Sicco Mansholt. Later hertrouwde ze met de kunstenaar Dolf Bausch, met wie ze naar Israël ging. Met hem deed ze veel werk voor de Nierstichting.

BEWOGEN STILTE

In 2004 verscheen haar boek Bewogen stilte en later begon ze lezingen te geven voor scholieren en studenten in Duitsland, Nederland en de Verenigde Staten. Ze werd daarvoor onderscheiden met het Bundesverdienstkreuz en het lidmaatschap van de Orde van Oranje-Nassau. Betty Bausch-Polak werd 105 jaar.