Meeste jongeren in Veenendaal zijn gezond en gelukkig, maar het aandeel daalt wel

VEENENDAAL Rokende en drinkende jongeren die geen zin hebben om naar school te gaan. Duidelijke waarschuwingen vanuit de GGD en een oplossing uit IJsland. Daar is na dezelfde problemen het idee Opgroeien in een Kansrijke Omgeving geboren. Door in te zetten op een brede aanpak voor een lange tijd kan ook Veenendaal voorkomen dat jonge kinderen stress ervaren, zich eenzaam voelen en gaan roken en drinken.

door Peter Kuijpers

‘Jongeren kunnen zich beter ontwikkelen wanneer zij opgroeien in een positieve, gezonde en veilige omgeving. Opgroeien in zo’n omgeving voorkomt dat jongeren gaan drinken, roken of drugs gebruiken.’ Dit zijn redenen dat Veenendaal start met de preventieaanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving; OKO. De gemeente had ouders en grootouders, verzorgers, docenten, sporttrainers, vrijwilligers en mensen van een geloofsgemeenschap uitgenodigd voor een eerste startbijeenkomst. Zij schoven, samen met leden van de Jongerenraad, aan om meer te horen over de laatste cijfers hoe het er met de Veense jongeren voor staat en de methode die al in 48 andere gemeenten is ingezet voor lichamelijke en geestelijk gezonde tieners.

MENTAAL WELBEVINDEN

Wethouder Martijn Beek was blij met de opkomst bij de startbijeenkomst, zodat deze verschillende groepen volwassenen elkaar konden ontmoeten. Dat er meer bewustheid komt bij wat iedereen doet en dit het Opgroeien in een Kansrijke Omgeving in Veenendaal zal versterken. Met de laatste cijfers uit de jeugdmonitor is hij niet blij. Er was gehoopt na corona een positievere uitkomst te zien, maar het mentaal welbevinden is bij jongeren nog steeds niet veel beter. Dit ziet Beek als een extra reden om met OKO aan de gang te gaan. Niet alleen door de gemeente, maar samen met iedereen die met jongeren te maken heeft.

MINDER GEZOND EN GELUKKIG

Veenendaal werkt al in verschillende projecten voor betere kansen in opgroeien, van de kansrijke start voor kinderen die nog ter wereld moeten komen en Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG). OKO begint met weten hoe de jeugd ervoor staat en de GGD heeft onlangs een onderzoek gedaan bij leerlingen op het voortgezet onderwijs in klas 2 en 4. Van hen vond 89 procent in 2015 dat zij een goede gezondheid hebben, maar dit is gedaald naar 82 procent. En zij zijn minder gelukkig, nog maar 81 procent wat eerder 84 procent was. Het mentaal welbevinden is na corona niet echt verbeterend en een kwart ervaart nog steeds klachten. Hiervan zelfs 6 procent met ernstige psychische klachten.

ALCOHOL EN ROKEN

Over het algemeen zijn de zorgen bij meisjes telkens iets groter dan bij jongens. Bijna de helft van de jongeren ervaren ook stress. Door prestatiedruk of gewoon druk in het leven. Het gaat om een onderzoek onder 13- tot 16-jarigen en daarbij was 10 procent in de maand voor het onderzoek aangeschoten of dronken geweest. Hiervan had 13 procent zelfs 5 of meer glazen alcohol gedronken. De helft kwam hieraan via vrienden, maar ook ruim een derde van de eigen ouders of verzorgers. En de helft van de ouders accepteert dat kinderen jongeren dan 18 jaar drinken. Het aantal rokers leek enige tijd te dalen, maar stijgt weer. Waarbij 6 procent wekelijks vapet. 

SCHOOL

Een kwart van de jongeren vindt naar school gaan zinloos. Het percentage dat naar school gaan leuk vindt, is gedaald van 55 naar 40 procent. Maar de GGD heeft ook positieve cijfers. Ten opzichte van de 78 procent in 2015 geeft 82 procent van de jongeren nu aan bij ouders terecht te kunnen met problemen. Deze groep heeft minder vaak klachten. De meeste jongeren in Veenendaal zijn gezond en gelukkig, maar het aandeel daalt wel. Het Trimbos-Instituut startte in 2018 in Nederland met een IJslandse methode, die bekend is als Opgroeien in een Kansrijke Omgeving. Daar was het gebruik van alcohol en roken hoog. ‘Maar we kunnen jongeren niet verantwoordelijk stellen voor hun gezondheid. Dat ligt bij de volwassenen in hun omgeving’, stelt het Trimbos-Instituut.

OMGEVING BELANGRIJK

Door te werken aan de groepen waar een jongere bij hoort: gezin, school, leeftijdsgenoten en hun vrije tijd hebben jongeren in IJsland hun drank en sigaretten ingeruild voor sporten. Alcoholgebruik is gedaald tot 5 procent, dat ligt in Nederland rond de 24 procent. En nog geen 1 procent van de jongeren rookt daar, dit ligt in Nederland rond de 4 procent. Door niet meer alleen naar de jongere te kijken, maar zijn omgeving en door met volwassenen die met opgroeiende jongeren werken samen in te zetten op leuke dingen, moet OKO het gebruik van drank en roken ontmoedigen. ‘Voorkomen dat ze hun eerste sigaretje en drankje nemen en als ze zich goed voelen niet in een depressie raken’, streeft het Trimbos-Instituut na.

AANPAK

Dit kan als ouders onderling ook dezelfde regels naleven, er toezicht is op feestjes, jongeren niet laat buiten rondhangen, op school betrokkenheid is en deze optreedt tegen pesten. Zij kunnen zelfs bijdragen in het bieden van een leuke chillplek en vrijetijdsactiviteiten en voorzieningen kan Veenendaal meer organiseren. De eerste start van OKO, onderzoek naar recente cijfers, is reeds afgerond dus zal er na de zomer een gesprek zijn tussen alle betrokkenen. Zij kunnen daarna bepalen welke maatregelen het beste passen bij Veenendaal en in samenspraak met de jeugd uitvoeren wat deze nodig heeft. Hierna volgt over 2 jaar opnieuw een onderzoek naar hoe jongeren zich dan voelen en herhalen deze stappen zich in OKO.

VOLGENDE BIJEENKOMST

Na een korte pauze hebben de bezoekers met elkaar gesproken of zij punten herkennen uit de presentatie. Of zij wellicht al met ideeën uit OKO zijn gestart, wat ze voor Veenendaal kansrijk zien, daarvoor nodig hebben en of OKO past binnen hun organisatie. Naast de nadere kennismaking in kleinere groepen kwam al het geen alcohol schenken bij jeugdwedstrijden van sportclubs tot toezicht door een jong volwassene bij activiteiten naar voren. Het vinden van aansluiting en rolmodellen; dat jongeren geen te hoge eisen aan elkaar stellen. Gelijke kansen om met activiteiten mee te doen, de betrokkenheid van ouders tot respect onderling vergroten. Na de zomer organiseert de gemeente de volgende bijeenkomst.