Fietstunnel Spitsbergenweg nu helemaal voorzien van streetart: ‘Als ik de gemeente zou zijn dan zette ik daar bankjes neer’

VEENENDAAL ,,Een goede tip: als ik de gemeente Veenendaal was, dan zette ik daar bankjes neer. Binnen no-time hebben gebruikers van de tunnel dan gesprekken met elkaar. Dat hebben wij wel gemerkt.” André Merlijn van kunstenaarscollectief Straatkapers uit Veenendaal vertelt over de fietstunnel aan de Spitsbergenweg, de verbinding tussen Dragonder-Oost en Veenendaal-Oost. De tunnel is nu aan beide zijden voorzien van streetart. Deze maand is het project geheel afgerond.

door Martin Brink

De tunnel wordt zeer intensief gebruikt. Door fietsers, fatbikes, voetgangers en anderen. Het maakt onderdeel uit van de snelfietsroute naar Ede. In juni 2021 werd als proef de Dragonderzijde van eigentijdse, kunstzinnige en kleurrijke afbeeldingen voorzien. Doel was om lelijke graffiti in de tunnel tegen te gaan. Het project kreeg de goedkeuring van de politiek.

Het ontwerp werd geïnspireerd op ‘Veenendaal Fietsstad’, het snelle fietspad naar Ede en het nabijgelegen natuurgebied Het Binnenveld, met de fazant als icoon. Bewoners ervaren de tunnel als een plek waar stad en natuur elkaar symbolisch ontmoeten.

SPECIALE LAAG

De proef slaagde glansrijk en sindsdien zijn tal van fiets- en voetgangerstunnels themagewijs voorzien van kleurige afbeeldingen. Misschien wel de meest bekende is die aan de Weverij in het centrum van Veenendaal. Daar ging het even mis omdat de verf in de delen in de openlucht afbladderde. Die zijn sindsdien van een egale spuitverflaag voorzien.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Straatkapers

Die aan de Spitsbergenweg kent ook een speciale laag. Het is in feite een anti-graffitilaag. ,,De fabrikanten verzinnen steeds iets nieuws. De vraag is voor ons altijd: moeten we een luchtdoorlatende of een niet-luchtdoorlatende laag gebruiken. Bij deze tunnel hebben we ook iets gebruikt. Wil je iets geks doen, zeg maar, dan poets ik het zo weg”, verklaart André Merlijn die met zijn organisatie Straatkapers een heel team van streetart-artiesten op de been brengt.

OP MEER PLAATSEN ACTIEF

Die zijn in meerdere plaatsen in het land actief. Niet alleen in Veenendaal maar bijvoorbeeld ook in Rhenen. Daar werd de tunnel onder de Cuneraweg op initiatief van de Jongerenraad en uiteraard met toestemming van de gemeente voorzien van kleurige plaatselijk getinte afbeeldingen.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Straatkapers

In 2024 werd de Spitsbergentunnel aangepast vanwege de verbreding van de provinciale weg. Hierdoor werden delen gesloopt, verlengd en verhoogd. De gemeente Veenendaal gaf Straatkapers opnieuw opdracht het kunstwerk te herstellen en uit te breiden.

PRAATJE MAKEN

In de afgelopen maand waren de graffiti-kunstenaars bij gunstige omstandigheden druk bezig om de Spitsbergen-tunnel aan de oostelijke zijde af te maken. Dat duurde ongeveer een maand. Het tempo werd mede bepaald door de vele bewoners die langs kwamen voor een praatje en hun waardering uitspraken.

André Merlijn: ,,We merkten dat het de mensen echt bezighoudt. Ze stopten, spraken er over en zagen het echt als hun eigen tunnel. Ze vroegen ons ook wanneer de andere fietstunnel in gebruik wordt genomen en of die ook wordt voorzien van afbeeldingen. We zagen vaak dezelfde personen terug als een paar jaar geleden. Ze lieten niet zelden foto’s zien van het maakproces destijds.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Martin Brink

De afbeeldingen aan de oostelijke zijde zijn geënt op het dierenleven en de natuur in het Binnenveld. Het gehele kunstproject heeft zelfs een naam meegekregen: ‘De Clash tussen Stad en Binnenveld’.

BESPARING KOSTEN

Volgens Merlijn bespaart deze aanpak de gemeente op lange termijn veel kosten voor het verwijderen van vandalistische uitingen. In plaats van witte muren die kwetsbaar zijn voor graffiti, zorgen de schilderingen voor sfeer en herkenning.

Straatkapers werkt binnenkort samen met de gemeente en HUP Veenendaal aan streetart-projecten op verschillende transformatiehuisjes, schoolpleinen van De Ceder en de Rehobothschool, en op De Groeneveldselaan. Dit initiatief in Veenendaal-Zuid wordt in co-creatie ontwikkeld met leerlingen van het Rembrandt College.

Foto: Straatkapers