Nieuw eerbetoon oorlogsslachtoffers op station Rhenen

RHENEN Een nieuwe stenen plaquette, een krans, bloemen door schoolkinderen, toespraken en één minuut stilte. Hiermee werden maandag drie bijna vergeten spoorwegmedewerkers van de NS herdacht. Zij woonden en werkten in Rhenen en kwamen om als gevolg van oorlogshandelingen in de Tweede Wereldoorlog.

door Marco Diepeveen

Initiatiefnemer van het kleine oorlogsmonument is Piet Hovestad uit Doorn, die hierover werd getipt door een schoonzoon van één van het drietal. De amateurhistoricus is erelid van de Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en omstreken. In het gemeentehuis vertelde Hovestad over het leven en sterven van drie gevallen NS-medewerkers. Nabestaanden van hen waren aanwezig.

VEILIGHEID SPOOR

,,Het gaat om Pieter van den Berg (1885—1940), Aalbert Jan van Eldik (1886-1940) en Roelof Wildeboer (1906-1945). Zij woonden alle drie met hun gezinnen in Rhenen: Pieter aan de Nieuwe Veenendaalseweg, Aalbert Jan aan de Cuneraweg en Roelof aan de Cuneraweg.”

Toen ook de bevolking van Rhenen moest evacueren na de Duitse inval in mei 1940, bleven noodzakelijke diensten verplicht achter. Waaronder personeel van de brandweer, de geneeskundige zorg en de NS. Met elf collega’s was het drietal verantwoordelijk voor de veiligheid van het spoor.

EEN VERZAMELGRAF

 ,,Op 15 mei fietsen Pieter en Aalbert naar huis, toen ze bij de spoorwegovergang in Achterberg op een landmijn reden. Dat kostte hen het leven. Aanvankelijk werden ze samen begraven op de begraafplaats aan de Achterbergsestraatweg. Dat graf is in 2016 geruimd. Sindsdien liggen de overblijfselen in een verzamelgraf.”

VERZET

Roelof belandde in het verzet. De familie weet daar niet het fijne van. ,,Op 10 februari 1945 werd Roelof opgepakt en naar Kamp Amersfoort gebracht. Wegens ziekte kwam hij twee maanden later terecht in een ziekenhuis in Utrecht. Uiteindelijk overleed hij op 16 mei in een noodhospitaal in Zeist. Roelof ligt begraven op Nationaal Ereveld Loenen.”

GESTOLEN

Ter herdenking van alle in de oorlog omgekomen NS-medewerkers liet de directie in 1947 en 1948 op 110 stations een plaquette aanbrengen. Daarop staan de namen van hen die werkzaam waren binnen het rayon van het station. 

,,Zo ook in Rhenen, in 1948 geplaatst op het oude stationsgebouw. Vanwege de aanleg van de nieuwe Rijnbrug werd dat gesloopt in de jaren vijftig. Zo kwam de bronzen plaat op het magazijn van Van Gent & Loos. Dat verdween ook. Het gedenkteken keerde terug op het nieuwe station, waar het in 1991 werd gestolen. Er is nooit een nieuwe voor teruggeplaatst.”

NAAM EN GEZICHT TERUG

Waarnemend burgemeester Van Rhee-Oud Ammerveld: ,,Persoonlijke verhalen van slachtoffers roepen een heel ander gevoel op dan een oorlog die vijf jaar duurt. Het waren vaders, broers en kinderen. Nu krijgen Pieter, Aalbert Jan en Roelof hun naam en gezicht terug.”

De drie Rhenense NS’ers zijn geregistreerd bij de vervoersorganisatie als oorlogsslachtoffers. ,,Niet bij de Oorlogsgravenstichting”, vervolgt Hovestad. ,,Dat heb ik rechtgezet.” 

BLOEMEN

Groep 8 van de Daltonschool van juf Patricia van Eldik legde bloemen onder de plaquette. Toevallig is zij aangetrouwde familie van Aalbert Jan. Ook NS-regiodirecteur Irma Winkenius en ProRail-regiodirecteur Harro Homan waren aanwezig bij de plechtigheid. 

HULDE EN DANKBAARHEID

,,De namen van deze drie mannen worden nu aan de vergetelheid ontrukt”, sprak Homan. ,,Zij gaven het hoogste goed: hun leven. En hebben daarom recht op onze hulde en dankbaarheid. Iedere treinpassagier kan hierbij stilstaan.”